شناسایی و اولویت‌بندی مسائل زنجیره‌تأمین صنایع چوب و کاغذ ایران و ارائه راهکارهای بهبود با رویکرد QFD و تصمیم‌گیری چندمعیاره

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت، دانشکدۀ مدیریت و حسابداری، مؤسسه آموزش عالی زند، شیراز، ایران

2 استادیار، گروه مدیریت، دانشکدۀ مهندسی صنایع و مدیریت، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

3 کارشناسی ارشد مدیریت تحقیق در عملیات، مؤسسه آموزش عالی زند، شیراز، ایران

4 استادیار گروه مدیریت، دانشکدۀ مهندسی صنایع و مدیریت، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

doi
10.22084/ier.2023.27103.2102
چکیده

صنعت چوب و کاغذ یکی از صنایع با قدمت تاریخی است که از سطح بالایی در درآمدزایی و اشتغال برخوردار است. زنجیره‌تأمین این صنعت از بهره‌برداری منابع طبیعی و زراعت چوب تا کارخانه‌های صنعتی تولید تخته‌های چوبی و کارگاه‌های تولید محصولات چوبی و کاغذی را شامل می‌شود. زنجیره‌تأمین صنعت چوب و کاغذ در کشور ایران درگیر چالش‌هایی است که باعث کاهش بهره‌وری این صنعت شده است. این پژوهش با استفاده از رویکرد تلفیقی مبتنی بر تکنیک گسترش عملکرد کیفیت (QFD) و روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره، به شناسایی مهم‌ترین مسائل زنجیره‌تأمین صنعت چوب و کاغذ در ایران و ارائه راهکارهای بهبود مناسب می‌پردازد. در این راستا، با مرور ادبیات تحقیق، 45 مسأله در حوزه صنعت چوب و کاغذ شناسایی و با استفاده از روش تاپسیس باتوجه ‌به 4 معیار سطح تأثیرگذاری بر تولید، قیمت، فروش و کیفیت، رتبه‌بندی شدند. در این مرحله 23 مسأله برای ورود به ماتریس خانه کیفیت در QFD انتخاب و برای رفع و بهبود آن‌ها 12 راهکار ارائه شده است. همچنین وزن نهایی مسائل و راهکارها و همبستگی بین راهکارها باتوجه‌ به ماتریس خانه کیفیت شناسایی شدند. نتایج نشان می‌دهد که مهم‌ترین مسائل پیش‌روی صنعت چوب، عدم وجود آمار مناسب و دقیق از تولید، مشکلات فراوان و قوانین دست‌وپاگیر در فرآیند دریافت تسهیلات بانکی، عدم نظارت بخش‌های دولتی بر بازار چوب و پایین بودن آگاهی تولیدکنندگان از بازار چوب است. همچنین مهم‌ترین راهکارهای بهبود، کاشت درختان زودرس، تأمین مواد اولیه جهت ساختار چوب، ایجاد شهرک‌ها و خوشه‌های صنعتی مرتبط با محصولات چوبی، تخصیص منابع دولتی بر بازار، نظارت بیشتر دستگاه‌های دولتی بر محصولات چوبی و ایجاد استانداردهای لازم هستند. قابل‌توجه است که برای اجرای راهکارها، باید به همبستگی بین راهکارها توجه نمود و تأثیر هم‌افزایی در اجرای راهکارها نیز درنظر گرفته شود.