واکاوی آیین همیاری (هَیاری) در ترانه‌ها و سروده‌های بهمن علاءالدّین

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی بررسی مسائل اجتماعی ایران، دانشگاه شهید چمران اهواز

2 استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22034/jscc.2022.2796
چکیده

زمینه و هدف: کاسته شدن از تعداد جمعیت عشایر و تغییر سبک زندگی از عشایری و کوچ نشینی به یکجانشینی در دهه‌های گذشته میزان همیاری ایلی را فرو کاسته و دستخوش تغییر نموده است. موسیقی، پدیده‌ای مرتبط با فرهنگ و نحوه زیستن اجتماع است و در ایل بختیاری، بازتاب دهنده احساسات، باورها، افکار و نگرش افراد به زندگی است. متناسب با تنوع ابعاد زیست، تنوع موسیقی و مضامین آن نیز در این ایل به چشم می‌آید. لذا پژوهش با هدف کنکاش همیاری در ترانه‌ها و سروده‌های بهمن علاءالدین صورت گرفته است. روش و داده‌ها: سروده‌ها و ترانه‌هایی که به مفهوم همیاری پرداخته بودند با روش تحلیل محتوای کیفی بازکاوی شدند و مصداق‌های همیاری که در زندگی ایلی جاری بودند از ترانه‌ها استخراج شد. یافته‌ها: با آنکه در سراسر زندگی عشایری همیاری وجود داشته است تنها در سه بُعد همیاری در ترانه‌ها و سروده‌ها بازنمایی شده است که عبارتند از همیاری در هنگام برداشت کشتزارها، همیاری در هنگام جابجایی ایل از سردسیر به گرمسیر و همیاری در هنگامی که ایل در معرض خطر از جمله نزاع با سایر قبایل قرار گرفته باشد. نتیجه‌گیری: موسیقی مرتبط با سوگ، موسیقی هنگام سوگ و موسیقی دربردارنده مضامین کوچ نمونه‌هایی از تنوع موسقیایی در ایل بختیاری است. پیام اصلی: سرشت زندگی عشایری بدون همیاری و همکاری امکان‌پذیر نبود، عبور از گردنه‌های سخت‌گذر، پاسداری از کیان ایل و نگهداری رمه‌ها و چارپایان، از دغدغه‌های همیشگی عشایر برای رسیدن به چراگاه‌های بِکر در سردسیر (ییلاق) و گرمسیر (قشلاق) بوده است.