بررسی جامعه‌شناختی خشونت خانگی نسبت به زنان در ایران: یک مطالعه مروری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری سلامت و رفاه اجتماعی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران

2 استادیار گروه مدیریت رفاه اجتماعی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران

3 پژوهشگر، دپارتمان حکمرانی، پردیس فریسلان، دانشگاه خرونینگن، هلند

4 دانشجوی دکتری سلامت و رفاه اجتماعی، گروه مدیریت رفاه اجتماعی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران

5 مربی گروه مامایی، دانشگاه آزاد اسلامی (واحد رشت)، رشت، ایران و دانشجوی دکتری سلامت و رفاه اجتماعی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران

doi
10.22034/jscc.2022.2797
چکیده

زمینه و هدف: خشونت خانگی نسبت به زنان همواره یک مشکل اجتماعی بوده و در تاریخ اجتماعی ایران تداوم داشته است. مطالعات زیادی از دیدگاه‌های مختلف به بررسی علل و زمینه‌های این مشکل پرداخته‌اند. این مطالعه با هدف دستیابی به یک مدل نظری جامع از علل و زمینه‌های خشونت خانگی نسبت به زنان در ایران انجام شده است. روش و داده‌ها: روش انجام این مطالعه، مرور روایتی بوده و تعداد 95 مطالعه به زبان فارسی که طی سال‌های 1381 تا 1400 منتشر شده است را مورد بررسی قرار داده است. متغیرهایی که در مطالعات قبلی اثر یا همبستگی معناداری با خشونت نسبت به زنان داشتند، دسته‌بندی شد و روابط متغیرهای جدید با یکدیگر مشخص شد. یافته‌ها: یافته‌ها حاکی از آن است که ارزش‌ها و باورهای مردسالارانه و تفاوت در پایگاه اجتماعی-اقتصادی و سرمایه‌های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی پایین، علل اصلی و بنیادی خشونت خانگی نسبت به زنان است. متغیرهای دیگری که در مدل نهایی نشان داده شد، همه متأثر از یکی از این دو متغیر اصلی بودند. بحث و نتیجه‌گیری: در این مطالعه، عوامل اجتماعی و فرهنگی در کنار هم گذاشته شده تا تصویری کامل‌تر از عوامل و زمینه‌های تببین‌کننده خشونت خانگی نسبت به زنان در ایران ارائه شود. مدل نهایی ارائه شده می‌تواند به عنوان چارچوب نظری در پژوهش‌های آتی مورد استفاده قرار گیرد. پیام اصلی: ارزش‌ها و باورهای مردسالارانه و نابرابری جنسیتی عوامل اصلی و زمینه‌ساز خشونت خانگی نسبت به زنان در ایران است.