ارائه چارچوب آینده‌نگاری راهبردی توسعه محصول جدید مبتنی بر تحلیل روند علم، فناوری و بازار

نویسندگان

1 بازاریابی و توسعه بازار، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استراتژی و سیاست‌گذاری کسب‌وکار، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22070/cs.2026.20311.1425
چکیده

صنعت عطر، به‌عنوان بخشی از بازار کالاهای تند مصرف، با چالش نرخ بالای شکست محصولات جدید به دلیل تغییرات سلایق و عدم قطعیت مواجه است. ریشه این چالش را می‌توان در تحلیل پراکنده و جزئی‌نگر نیروهای شکل‌دهنده آینده، یعنی روندهای کلیدی علم، فناوری و بازار، جست‌وجو کرد. ازاین‌رو، هدف اصلی این پژوهش، ارائه و به‌کارگیری یک چارچوب آینده‌نگاری راهبردی برای تحلیل این سه حوزه و ترجمه بینش‌های حاصل به فرصت‌های نوآورانه برای توسعه محصول جدید است. این پژوهش از یک طرح تحقیق آمیخته تبیینی بهره می‌برد. در فاز اول، با استفاده از رویکرد کمّی (علم‌سنجی، تحلیل پتنت و تحلیل داده‌های بازار)، روندهای کلان در سه حوزه مورداشاره رصد شدند. در فاز دوم، یافته‌ها با دانش کیفی یک پنل متشکل از ۳۰ خبره تلفیق گردید تا پیشران‌های کلیدی شناسایی و چشم‌انداز آینده صنعت ترسیم شود. درنهایت، این چشم‌انداز با بهره‌گیری از روش دلفی و اجماع خبرگان، به یک مفهوم محصول نهایی و اعتبارسنجی شده پالایش گردید. نتایج تحلیل، پنج نیروی پیشران کلان را برای آینده صنعت عطر آشکار ساخت: 1. رایحه عملکردی، 2. شخصی‌سازی‌شده، 3. آگاهانه، 4. تجربه‌محور و 5. بازآفرینی‌شده. این پیشران‌ها گذار پارادایمی صنعت از فروش «محصول» به سمت ارائه یک «اکوسیستم تجربه‌محور» را ترسیم می‌کنند. بر این اساس، سه جهت‌گیری راهبردی کلیدی برای توسعه ایده محصول جدید استخراج شدند: 1. حرکت به سمت عملکردگرایی چندوجهی، 2. شخصی‌سازی عمیق عاطفی و روایی و 3. تجسم پایداری به شکلی ملموس و شفاف. این پژوهش چارچوبی برای نوآوری پیش‌نگرانه ارائه می‌دهد که به شرکت‌ها در مدیریت عدم قطعیت در توسعه محصول جدید کمک می‌کند.