زمینه تاریخی‌ـ‌نظری شکل‌گیری قوای اندیشه هگلی

نویسندگان

1 استادیار گروه فلسفه، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.

doi
10.30479/wp.2026.21458.1143
چکیده

تحقق مدرنیته به معنای کامل‌اش، با فلسفه هگل ظهور پیدا کرد. در فلسفه او تمامی گسست‌ها و دوگانگی‌ها و تناقض‌هایی که در صد ساله‌ پیش از او، در سنت‌های مختلف اندیشه اروپایی بروز کرده بود، نه‌تنها رفع می‌شوند بلکه هر کدام جایگاه خودش را در سیستم فکری هماهنگ با جهان واقع اندیشه هگلی پیدا می‌کنند. این سنت‌های فکری متعدد، از اندیشه روشنگری در فرانسه گرفته تا روشنگری اسکاتلند، هر کدام به‌نحوی ابزارهای لازم در جهت شکل‌گرفتن فلسفه مدرنیته را برای هگل فراهم کرده‌اند. نگارنده در این مقاله تمام سنت‌های استراتژیک و تأثیرگذار در روند شکل‌گیری اندیشه هگل را معرفی کرده و نشان می‌دهد که هر کدام چه زمینه‌ای به افق فکری هگل اضافه می‌کنند و هگل چه نسبتی با آن سنت‌ها برقرار می‌کند. اگر انباشت فکری این اندیشه‌های ژرف و گاه متضاد، در دستان او قرار نمی‌گرفت ـ‌ازآنجاکه فیلسوف محصول زمان، زبان و اندیشه مماس با آن‌هاست‌ـ هگل نمی‌تواست بزرگ‌ترین متافیزیک‌دان و نظریه‌پرداز عصر مدرن باشد.