نقش ایمان در معنادهی به زندگی از منظر سورن کی‌یرکگور

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم اجتماعی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران.

2 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران.

3 استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران.

doi
10.30479/wp.2026.21369.1139
چکیده

دور شدن دنیا از ارزش‌های معنوی و حذف مفهوم خدا از زندگی، انسانِ مدرن را به‌سمت پوچی و بی‌معنایی سوق می‌دهد که یکی از مسائل مهمی است که ذهن انسان را به خود درگیر کرده است. از طرفی، نقش ایمان به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های معنابخش به زندگی را نمی‌توان نادیده گرفت. بدین منظور، در این نوشتار نقش ایمان در معنادهی به زندگی را از دریچه نگاه سورن کی‌یرکگور مورد بررسی قرار داده و نقاط قوت و ضعف ایمان‌گرایی وی را روشن می‌سازیم. کی‌یرکگور در جهت معرفی زندگی معنادار به تبیین مراحل سه‌گانه حیات انسانی (استحسانی، اخلاقی و ایمانی) می‌پردازد و معتقد است انسان در هریک از این مراحل، به‌نوعی متناسب با آن مرحله، به‌دنبال معناست؛ اما زندگی معنادار را مترادف با زندگی ایمانی معرفی می‌کند. وی برای ایمان ویژگی‌هایی از قبیل عشق، شور، ریسک، پارادوکس و ضد عقل بودن را برمی‌شمارد و آن را برتر از عقل و حتی در تعارض با عقل معرفی می‌کند. به‌باور وی، ایمان می‌تواند عامل نجات‌بخش برای انسان و پشتوانه‌ای محکم برای معنادار شدن زندگی باشد. اما با توجه به برخی از تندروی‌های او، می‌توان ایمان‌گرایی‌اش را نوعی ایمان‌گرایی افراطی دانست که از حالت تعادل خارج شده و مسائلی همچون نادیده گرفتن توانایی عقل، تعطیل شناخت، گوشه‌گیری از جامعه و فردگرایی افراطی، و به تعلیق درآوردن گزاره‌های اخلاقی را به‌دنبال دارد.