قیمت‏‌گذاری و تعیین درجه سبز محصول در زنجیره‌های تأمین رقیب با درنظر گرفتن دخالت دولت

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی‌ارشد مهندسی صنایع، دانشکده مهندسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

2 استادیار گروه مهندسی صنایع، دانشکده مهندسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

doi
10.22084/ier.2021.24189.2023
چکیده

در این پژوهش به بررسی سیاست‌‏های قیمت‌‏گذاری و تعیین درجه سبز کالا در دو زنجیره‌تأمین رقیب پرداخته می‌‏شود. هر زنجیره شامل یک تولیدکننده و یک خرده‌‏فروش است که یک کالای سبز را تولید کرده و به مصرف‏کننده نهایی می‌‏رسانند. کالاهای تولید شده توسط این دو زنجیره جایگزین یکدیگر هستند. این مسأله در دو حالت درنظر گرفته شده است؛ در حالت نخست فرض می‏‌شود تولیدکننده رهبر بازار است، اما در حالت دوم خرده‌‏فروش نقش رهبر بازار را عهده‌دار خواهد بود. در هر دو حالت، دولت به‌عنوان یک عامل قوی، بر بازار تأثیرگذار خواهد بود. نحوه تأثیرگذاری دولت بر زنجیره‌ها بدین صورت است که دولت با برقراری یک سیستم یارانه/جریمه و نیز تعیین یک حداقل درجه سبز مشخص برای کالاها، جریمه و یا یارنه‌ای را برای هر تولیدکننده درنظر خواهد گرفت. در این پژوهش با توجه به قیمت‌های عمده‏‌فروشی و خرده‏‌فروشی و میزان یارانه و جریمه و هم‌چنین توابع تقاضا، تابع سود تولیدکننده و خرده‌‏فروش ارائه می‌‏شود. سپس با استفاده از رویکرد نظریه بازی‌‏ها، قیمت‌‏های تعادلی عمده‏‌فروشی و خرده‌‏فروشی و نیز درجه سبز تعادلی ارائه می‌‏شود. نتایج عددی نشان می‏‌دهد که بازی خرده‌‏فروش-استکلبرگ، شرایط بهتری را برای اعضای زنجیره و محیط زیست فراهم می‌‏کند و این تأثیر با میزان رقابت بین اعضا رابطه مستقیم دارد.