مسأله زمان‌بندی تک‌ماشین با درنظر گرفتن اولویت‌های متغیر و زمان دسترسی کارها

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای مهندسی صنایع، گروه مهندسی صنایع، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران

2 استادیار گروه مهندسی صنایع، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران

doi
10.22084/ier.2022.4384
چکیده

در سال‌های اخیر، با افزایش روزافزون محیط رقابتی، اهمیت تحویل به‌موقع کالا و رضایت مشتری بیش از پیش نمودار شده است. لذا اهداف مرتبط با تحویل به‌موقع محصولات و خدمات به مشتری همچون کمینه­سازی تعداد کار دارای دیرکرد توجه محققین را به‌خود جلب کرده است. هدف این پژوهش زمان‌بندی عملیات ماشین‌آلات به‌منظور کمینه‌سازی تعداد کارهای دیرکرددار وزنی در دو حالت تأخیر همراه با جریمه مالی و تأخیر همراه با فروش ازدست‌رفته است. در این مقاله زمان شروع انجام کار، متغیر تصمیم بوده و هر کار با محدودیت حداکثر یک­بار انقطاع، پی­گرفتنی می­باشد، لیکن زمان در دسترس قرار گرفتن آن‌ها متفاوت در نظر گرفته می‌شود. همچنین زمان تکمیل هر عملیات در دو بازه دارای شناوری می­باشد؛ ابتدای بازه، موعد تحویل کار بدون درنظر گرفتن جریمه و انتهای بازه، موعد تحویل با درنظر گرفتن جریمه تعیین می­شود. بررسی اولویت متغیرکارها از نوآوری این پژوهش بوده؛ بدین ترتیب که با گذر زمان و نزدیک شدن کارها به موعد تحویل، کلیه کارها به سطوح اولویتی جدیدی وارد می­شوند که این کار براساس عواملی مانند وزن کار و زمان باقیمانده از پردازش تعیین می­شود. در این مقاله، ابتدا به مدل‌سازی ریاضی مسأله پرداخته شده و سپس توسط یک الگوریتم ابتکاری به حل مسأله و یافتن جواب‌های نزدیک بهینه پرداخته می‌شود. برای این منظور، تعداد 2700 مسأله نمونه تولید و هریک توسط نرم­افزار گمز و الگوریتم ابتکاری حل شده است. نتایج به‌دست آمده، عملکرد نسبتاً خوب الگوریتم ابتکاری را در رسیدن به جواب نزدیک بهینه در مدت زمان منطقی نشان می­دهند.