واکاوی نقش کمپین‌های تبلیغاتی زیست‌محیطی در ترویج رفتارهای شهروندی زیست‌محیطی: ارائه چارچوب به‌کارگیری بازاریابی اجتماعی

نویسندگان

1 استاد گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

2 استادیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

3 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

4 دانشیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

5 استادیار، گروه بیومکانیک ورزشی و رفتارحرکتی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

doi
10.22070/cs.2024.19115.1380
چکیده

تغییرات اقلیمی، یکی از بزرگ‌ترین چالش­های دوران ما است. کمپین­های تبلیغاتی زیست‌محیطی ارائه‌شده در رسانه­های جمعی می­توانند انطباق با سیاست­های زیست‌محیطی مرتبط با تغییرات اقلیمی را در بین شهروندان افزایش دهند؛ اما تاکنون در مطالعات پیشین،  به اثربخشی کمپین­های تبلیغاتی زیست­محیطی مبتنی بر چارچوب بازاریابی اجتماعی پرداخته نشده است. مطالعه‌ی حاضر با هدف ارائه‌ی چارچوب به‌کارگیری بازاریابی اجتماعی مبتنی بر اثربخشی کمپین­های تبلیغاتی زیست­محیطی بر رفتارهای شهروندی زیست‌محیطی انجام‌گرفته است. در این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش ترکیب چارچوب، به تحلیل داده­های حاصل از مرور نظام­مند 41 مقاله منتخب از بین تمامی تولیدات علمی دو دهه‌ی اخیر در حوزه‌ی موردمطالعه نمایه شده در پایگاه استنادی اسکوپوس، وب آو ساینس و گوگل اسکالر پرداخته‌شده است. بر اساس نتایج مطالعه‌ی مروری انجام‌شده، شواهد تحقیقاتی در مورد تأثیر سوگیری­های شناختی (تنزیل، ادراکات کنترل، انکار، اجتناب تدافعی و واکنش)، احساسات (ترس و امید) و انتظارات (در مورد نیت­های منبع ارتباطی و هنجارهای اجتماعی) بر اثربخشی تبلیغاتی کمپین­های زیست‌محیطی، به‌عنوان ابزاری برای ترویج رفتارهای شهروندی زیست‌محیطی ارائه‌شده است و می­توان نتیجه­گیری کرد که اگر فرآیندهای اجتماعی و روان‌شناختی در طراحی کمپین­های تبلیغاتی زیست‌محیطی نادیده گرفته شود، پیام­های این کمپین­ها می­توانند نتیجه‌ی معکوسی داشته باشند. همچنین در چارچوب به‌کارگیری بازاریابی اجتماعی، باید از معیارهای محک­زنی به‌عنوان راهنمای عمل و از روش‌های جدید ازجمله تکنیک­های بازاریابی عصبی در پژوهش­های تکوینی مربوط به طراحی، اجرا و ارزیابی برنامه بازاریابی اجتماعی زیست‌محیطی برای درک موانع و مزایای رفتار هدف قابل‌تغییر استفاده شود.