ترسیم و تفسیر درخت تصمیم‌گیری مشتریان بازارچه مرزی اینچه برون با استفاده از رویکرد ترکیبی

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت و اقتصاد، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران

doi
10.22070/cs.2024.18724.1364
چکیده

یکی از بازیگران اصلی بازارچه‌های مرزی که موجودیت و رونق این بازارچه‌ها به حضور آن‌ها گره خورده است مشتریان هستند که رفتار خرید آن‌ها در سایه‌ی سایر ابعاد مهم بازارچه‌های مرزی، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. هدف پژوهش حاضر، ترسیم و تشریح درخت تصمیم‌گیری مشتریان بازارچه مرزی اینچه برون با استفاده از رویکرد ترکیبی می‌باشد، بنابراین این پژوهش کاربردی بوده، از حیث هدف توصیفی- پیمایشی و در قالب مطالعات مقطعی است که در دو گام مرتبط با هم صورت پذیرفت. جامعه آماری پژوهش در بخش کیفی شامل مشتریان بازارچه بودند که از طریق روش نمونه‌گیری نظری درمجموع 21 مصاحبه انجام شد. جامعه آماری پژوهش در بخش کمی مشتریان بازارچه بودند که 389 پرسشنامه پس از پاک‌سازی و غربال اولیه قابل‌استفاده تشخیص داده شدند که تحلیل‌ها روی آن‌ها صورت پذیرفت. در گام اول با استفاده از روش تحلیل محتوا، 34 شاخص تأثیرگذار بر خرید مشتریان استخراج‌شده  و بر مبنای آن، پرسشنامه‌ی پژوهش طراحی شد که پایایی و روایی آن به ترتیب با استفاده از آلفای کرونباخ و تحلیل عاملی تأییدی بررسی و تأیید شد. در گام دوم از رویکردهای کمی (خوشه‌بندی و درخت تصمیم) جهت بررسی جامعه آماری استفاده شد. به‌منظور تشریح جامعه پژوهش، 389 مشتری بازارچه مرزی اینچه برون با استفاده از شاخص دیویس- بولدین در سه خوشه مجزا از هم خوشه‌بندی و مورد بررسی قرار گرفتند. به‌منظور ترسیم الگوی تصمیم‌گیری مشتریان در خرید به بازارچه از درخت تصمیم استفاده شد. به‌کارگیری درخت تصمیم نشان داد که با استفاده از شاخص‌های تأثیرگذار بر رفتار خرید مشتریان می‌توان نرخ تکرار خرید آن‌ها در سه خوشه اول، دوم و سوم را به ترتیب با دقت 851/0، 826/0 و 852/0 پیش‌بینی کرد. نتایج ترسیم و تفسیر درخت‌های تصمیم بهینه مشتریان به تفکیک تحلیل خوشه‌ای نشان داد در خوشه اول شاخص سرویش بهداشتی، سطل زباله، آب آشامیدنی، در خوشه دوم شاخص قیمت محصولات و تخفیفات و در خوشه سوم شاخص امکانات روشنایی جاده نقش به سزایی در تکرار خرید مشتری داشته و گره صفر درخت تصمیم هر خوشه را به خود اختصاص داده‌اند.