تحلیل و بررسی قرآنی ـ روایی رویکرد «ذکریان» به نماز و ذکر
نویسندگان
1 دانشیار علوم قرآن و حدیث دانشگاه نیشابور
2 استادیار علوم قرآن و حدیث دانشگاه سیستان و بلوچستان
3 دانشیار ادیان و عرفان دانشگاه سیستان و بلوچستان
4 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه سیستان و بلوچستان
doi
10.22059/jrm.2019.262810.629806چکیده
نماز، مورد سفارش خاص اسلام و معیار پذیرش اعمال است. فرقه باطنیگرای «ذکریه» که از حدود پنج قرن قبل در بلوچستان شکل گرفته مدعی است در اساس آنچه مورد سفارش میباشد، «ذکر» است و ترجمه «صلوة» به نماز، که آغازش تکبیر و فرجامش سلام و متنش حاوی انجام پارهای اعمال و اذکار مخصوص میباشد، اشتباهی رخداده از سوی عجمهاست. بنابراین از منظر «ذکریه» نماز با شاکله معهود و روش عملی آن، منسوخ و اهتمام به آن کفر است. این رویکرد با تصریح آیات «فَإذا قَضَیتُمُ الصَّلَاة فَاذْکُرُوا اللَّهَ قِیامًا وَ قُعُودًا وَ عَلَ جُنُوبِکُمْ» و «أَقِمِ الصَّلَاة لِذِکْرِی» که بین ذکر و نماز تفاوت قائل شده و همچنین با روایات متواتری مانند «من ترک الصلوة متعمداً فقد کفر» واگرایی دارد. تحلیل سوابق و مشاهده رفتار ذکریان، نشان میدهد باورها و رفتارهای این فرقه دور از قرآن و روایات و آیینی عامیانه است که به نظر میرسد از روشهای باطنی هندی نشأت گرفته است.