فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی‌ـ‌تحلیلی، به بررسی و تحلیل استدلالی محدودیت‌های شناختی مرتبط با پیش‌بینی آینده از منظر فلسفه و آینده‌پژوهی می‌پردازد. در این پژوهش که با استفاده از منابع کتابخانه‌ای انجام شده، پیش‌بینی‌ناپذیری به‌عنوان یک چالش معرفتی مورد ارزیابی قرار می‌گیرد و تأثیر آن بر توانایی انسان در شناخت و مدیریت آینده تحلیل می‌شود. مرور ادبیات پژوهش نشان می‌دهد پیش‌بینی‌ناپذیری، ناشی از پیچیدگی، عدم قطعیت و تغییرات غیرخطی در سیستم‌های اجتماعی و فناورانه، یک محدودیت ذاتی در تلاش‌های آینده‌پژوهانه محسوب می‌شود و لزوم توسعه رویکردهای نوینی همچون سناریوپردازی را مطرح می‌سازد که به‌جای اتکا بر پیش‌بینی‌های قطعی، به مدیریت عدم قطعیت و ارتقاء انعطاف‌پذیری و سازگاری با شرایط متغیر می‌پردازند. در این پژوهش سعی شده است با تکیه بر آراء «کوهن» و «وندل بل»، که از مشاهیر فلسفه و آینده­پژوهی هستند، به توجیه معرفت­شناسانه گزاره­های سناریویی مدعی پیش­بینی آینده پرداخته و از این طریق به افزایش اعتبار پیش­بینی­های مستخرج از آینده­پژوهی در قالب سناریوها، نزد تصمیم‌گیران و برنامه‌ریزان در مواجهه با آینده‌های پیچیده و نامطمئن، یاری‌رسانی و بنیانی علمی برای ارتقاء فهم ما از محدودیت‌های معرفتی در پیش‌بینی آینده فراهم آورد.