تبیین تاثیر فعالیت های بهره برداری و اکتشاف بر عملکرد از طریق نوآوری محصول و خدمات در شرکت های تولیدی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

2 دانشیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

doi
10.22070/cs.2022.16500.1238
چکیده

هدف: در سازمان‌های امروزی، ترکیب محصولات با خدمات یکپارچه نیاز به قابلیت‌های دوسوتوانی دارد، زیرا شرکت‌ها باید قادر باشند نه تنها قابلیت‌های اکتشاف و بهره‌برداری، بلکه ظرفیت تغییر فرآیند نوآوری را با انجام فعالیت‌های تحقیق و توسعه همزمان با ارائه خدمات داشته باشند. بنابراین یک سازمان برای بقا، رشد، بهبود عملکرد، نوآوری محصول- خدمات و امکان رقابت پذیری در محیط پویای امروزی نیازمند دوسوتوانی استراتژیک ( شامل دو بعد بهره برداری و اکتشاف) و در نتیجه افزایش کارایی و بهره وری شرکت ها است. برای به حداکثر رساندن عملکرد شرکت، نوآوری محصول-خدمات باید از طریق یک مسیر متوالی بهره برداری- اکتشاف توسعه یابد.روش: به این منظور ابتدا با مرور ادبیات، مدل مفهومی پژوهش استخراج شد؛ جامعه آماری پژوهش شرکت های صنعتی شهر اصفهان است که در مجموع 2480 شرکت می باشند. با توجه به مشخص و محدود بودن حجم جامعه اماری، برای تعیین حجم نمونه از فرمول کوکران برای جامعه محدود استفاده شد و 333 شرکت با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده ها، پرسش نامه است که مدیران عامل شرکت های انتخاب شده به عنوان نمونه، تکمیل کرده اند. روایی این پرسش نامه ها با استفاده از نظرات استادان و خبرگان مورد بررسی و تایید گردید و پایایی آن با استفاده از روش ضریب آلفای کرونباخ به میزان 941/0 مورد تایید قرار گرفت. جهت تجزیه و تحلیل داده ها نیز از روش تحلیل مسیر و از نرم افزار های MPLUS و AMOS  اسـتفاده شد.یافته ها: بر اساس مدل پژوهش نتایج تجزیه و تحلیل داده ها حاکی از وجود تأثیر مثبت و معنادار بهره برداری و اکتشاف بر عملکرد از طریق نوآوری محصول و خدمات و نقش میانجی اکتشاف در تاثیر بهره برداری بر عملکرد است. به این معنا زمانی که فعالیت های نوآوری شرکت به اندازه کافی مورد بهره برداری قرار بگیرد، به کارآیی می رسند.نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان داد که یک مسیر متوالی بهینه در نوآوری محصول و خدمات و مسیر بهره‌برداری-اکتشاف وجود دارد و مسیر رسیدن به نوآوری محصول و خدمات سودآور با بهره‌ برداری از منابع و قابلیت‌های موجود شرکت آغاز می‌شود و با اکتشاف برای تعیین و توسعه کاربردهای فناورانه مناسب دنبال می‌شود.