توزیع فراوانی و شناسایی مولکولی باکتری‌های بومی محرک رشد در جنوب استان فارس

نویسندگان

1 گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22092/sbj.2025.371124.289
چکیده

با توجه به چالش‌های کشاورزی پایدار و نیاز به کاهش مصرف نهاده‌های شیمیایی، استفاده از روشهای سازگار با محیط‌زیست و شناسایی باکتری‌های محرک رشد بومی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این پژوهش با هدف بررسی نظام‌مند توزیع فراوانی و شناسایی باکتری‌های محرک رشد در ریزوسفر گیاهان مختلف جنوب استان فارس انجام شد. در این مطالعه، 181 جدایه باکتریایی از ریزوسفر 45 نمونه گیاهی مختلف جداسازی و از نظر صفات محرک رشد اولیه شامل تولید سیدروفور، آمونیاک، انحلال فسفات، آزادسازی پتاسیم و انحلال روی ارزیابی شدند. نتایج نشان داد که 94 جدایه (52 درصد) دارای حداقل یک صفت محرک رشد بودند و توزیع فراوانی صفات، حاکی از شیوع بیشتر مکانیسم‌های تولید سیدروفور و آمونیاک در بین جامعه باکتریایی بود. در مرحله بعد، 12 جدایه برتر انتخاب و از نظر توانایی تولید اکسین و فعالیت آنزیم ACC دآمیناز مورد ارزیابی کمی قرار گرفتند. همه جدایه‌های منتخب قادر به تولید IAA بودند که بیشترین میزان مربوط به جدایه‌های SF1050 و SF1078 به ترتیب با 52/10 و 51/30 میکروگرم بر میلی‌لیتر بود. از این میان، 7 جدایه فاقد فعالیت آنزیم ACC دآمیناز بودند و جدایه SF1044 با تولید 306/93 نانومول آلفا-کتوبوتیرات بر میلی‌گرم پروتئین در ساعت، بالاترین فعالیت را نشان داد. شناسایی مولکولی جدایه‌های برتر، تعلق آن‌ها را به جنس‌های Bacillus، Pseudomonas، Acinetobacter، Pseudarthrobacter و Lysinibacillus تأیید کرد. مهم‌ترین دستاورد نوآورانه این پژوهش، شناسایی جدایه SF1044 به عنوان Pseudomonas sp. بود که به طور همزمان واجد تمام هفت صفت محرک رشد مورد آزمایش بود. این پژوهش گامی مؤثر در جهت شناسایی و بهره‌برداری از ظرفیت‌های میکروبی بومی برای توسعه کودهای زیستی ترکیبی و پایدار در منطقه جنوب استان فارس محسوب می‌شود.