تحلیل پدیدار‏شناسی آثار منفی شهرک‏ های صنعتی بر تجربة زیستة مردم بومی روستا (مطالعة موردی شهرک صنعتی خیرآباد آراک)

نویسندگان
doi
10.22059/jhgr.2020.288510.1008010
چکیده

در مطالعات مربوط به ارزیابی‏ آثار صنعتی ‏سازی بر توسعة روستایی ، بیشتر، پیامدهای مثبت این پدیده در‏نظر گرفته شده و به آثار منفی آن بر مردم بومی روستا صریح و همه ‏ جانبه پرداخته‏ نشده است . یکی از دلایل این امر آن است که نظری ة جامعی دربار ة پیامدهای منفی صنعتی ‏سازی وجود ندارد ؛ هرچند در برخی مطالعات در کنار پیامدهای مثبت به برخی پیامدهای منفی نیز اشاره شده است. دلیل دیگر آن است که در مطالعات داخل کشور از رویکردهای کمی و شاخص ‏های از پیش ‏ تعیین شده و عینی استفاده شده و امکان بررسی همة ابعاد ، به‏ ویژه آثار منفی آن در قالب پرسش ‏ نامه ، وجود نداشته است. اما نظریات و مطالعات مختلف نشان می‏ دهد که صنعتی ‏سازی ، به ‏ خصوص اگر از نوع شهرک ‏های صنعتی باشد ، می‏ تواند آثار منفی و جبران ‏ ناپذیری بر فضای روستا بگذارد . بنابراین ، برای شناخت و فهم آثار منفی این پدیده از رویکرد کیفی و بررسی روستای خیرآباد استان مرکزی به‏ عنوان مورد مطالعاتی روستای دارای شهرک صنعتی استفاده شده است. در میان رویکردهای کیفی نیز ، ب ه ‏ دلیل آنکه هدفْ کشف و ایجاد درکی عمیق ‏تر از پدید ة صنعتی‏ سازی است که کنشگران فعال آن را تجربه کرده ‏اند، از روش پدیدارشناسی بهره گرفته شده است. نتایج ب ه‏ دست ‏ آمده با استفاده از روش پدیدارشناسی نشان داده است که آثار منفی در قالب مضمون‏ های کاهش امنیت اجتماعی، گسترش ناموزون چشم ‏ اندازهای شهری در روستا، تغییر و تضعیف فرهنگ بومی روستا، رشد نامتوازن منطقه ‏ای جمعیت، افزایش آلودگی محیط زیست، ناپایداری اقتصادی روستا، فقدان ظرفیت اقتصادی برای زنان، و از بین رفتن ظرفیت ‏ های گردشگری روستا برای مردم بومی روستا تجربه شده است که کمتر موردتوجه نظریه ‏ پردازان بوده است.