مقایسه توانایی تحریک‎ کنندگی رشد گیاه جوامع میکروبی اپی‏فایتون و اپی‏پلون در برخی از شالیزارهای استان گیلان

نویسندگان

1 کرج-پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران-گروه علوم ومهندسی خاک

2 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج. ایران

4 گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22092/sbj.2025.367936.272
چکیده

پریفایتون به عنوان جامعه زیستی پیچیده با ترکیب جوامع اتوتروف و هتروتروف، توانایی تنظیم چرخه عناصر غذایی و انرژی را دارد. هدف این مطالعه مقایسه ویژگی‎های محرک رشدی پریفایتون شالیزارها (خاله‎سرا، گیله‎سرا و واجارگاه) با خاک آیش 5 ساله (ماسال) استان گیلان بود. آزمایشات به صورت طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار با تیمارهای آزمایشی شامل نمونه‏برداری از اپی‏پلون و اپی‎فایتون سه شالیزار و سطح خاک آیش (21 نمونه) انجام شد. طبق نتایج، تمام آزمایشات در سطح احتمال 1% اختلاف آماری معنی‏دار با خاک آیش داشتند. بالاترین میزان انحلال پتاسیم در طی 7 روز در محیط مایع BBM در تیمار اپی‎فایتونی شالیزار واجارگاه، به طور میانگین 4/3 برابر شاهد بود. بالاترین میزان انحلال فسفات معدنی در محیط کشت اسپربر در طول 5 روز، به مقدار mg/L 1121 در تیمار اپی‎فایتونی شالیزار واجارگاه ثبت شد. بالاترین میزان فسفات آلی از تیمارهای اپی‏فایتونی شالیزارهای گیله‎سرا و واجارگاه با میانگین mg/L 427/25 ثبت شد. تولید سیانید هیدروژن در مدت 5 روز، در تمام تیمارهای اپی‏فایتونی شالیزار واجارگاه، مقدار بیش‎تری داشت. بالاترین میزان تولید سیدروفور بعد از یک هفته در دو نمونه اپی‎فایتون خاله‌سرا به ترتیب با قطر هاله به کلنی 1/62 و 1/41 اندازه‎گیری شد. در آزمایش تولید اکسین (IAA)  بعد از سه روز، نمونه اپی‎پلونی واجارگاه با مقدار µg/ml 88/93 بیش‎ترین مقدار را داشت. در آزمون تنش خشکی که به روش فاکتوریل دو فاکتوره (تیمار میکروبی، فشار اسمزی) انجام شد، بالاترین رشد میکروبی در فشارهای اسمزی اعمال شده با استفاده از پلی‎اتیلن‏گلیکول (0، 2-، 5-، 10- و 15- bar)، در نمونه‎های اپی‎پلونی بود که با افزایش فشار اسمزی رشد میکروبی کاهش یافت. طبق نتایج تنش شوری، در شوری 8% فقط قارچ‏ها رشد کردند. کمترین عملکرد به دست آمده به جز تنش خشکی، در تیمارهای خاک آیش بود. نتایج نشان‏دهنده اهمیت بالای کشاورزی در افزایش عملکرد از طریق تأثیر بر جامعه میکروبی فعال می‎باشد.