فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

برای بررسی پیامد کاربرد خاکستر زغال‌سنگ گونه بیتومینه بر همزیستی سه گانه گیاه نخود-قارچ-باکتری، آزمایشی گلدانی بر یک خاک سترون شده به گونه فاکتوریل با طرح کاملا تصادفی در سه تکرار انجام شد. فاکتورهای آزمایش شده کاربرد خاکستر زغال‌سنگ در 4 اندازه (0، 5/2 ، 5 و 10 درسد) ، مایه‌زنی قارچ میکوریزا در سه تیمار (بدون مایه‌زنی، مایه‌زنی با قارچ Funneliformis mosseae و مایه‌زنی با قارچ Rhizophagus irregularis) و مایه‌زنی Mesorhizobium ciceri در دو تیمار (بدون مایه‌زنی و مایه‌زنی با مزوریزوبیوم) بود. تیمار خاک با 5/2 درسد خاکستر زغال‌سنگ مایه افزایش چشم‌گیر شناسه‌های همزیستی گیاه نخود با قارچ‌های میکوریزی و Mesorhizobium ciceri در برابر گواه آزمایش شد، ولی این شناسه‌ها در تیمارهای کاربرد 5 و 10 درسد خاکستر در برابر گواه کاهش پیدا کردند. میانگین شمار گره‌های ریزوبیومی در تیمار 5/2 درسد خاکستر زغال‌سنگ در گلدان مایه‌زنی شده با Funneliformis mosseae بالاترین (66/41) و در تیمار 10 درسد خاکستر زغال‌سنگ و بدون مایه‌زنی میکوریزا کمترین (66/3) بود. کاربرد کودهای زیستی میکوریزی و مزوریزوبیوم هر یک مایه بهبود همزیستی گیاه با دیگری شد، ولی این پیامدهای سودمند آنها بر هم، در تیمار 10 درسد خاکستر زغال‌سنگ چشم‌گیر نبود. اگر چه شناسه‌های بررسی شده در میان قارچ‌ها ناهمانندی چندانی نداشت ولی بردباری Funneliformis mosseae در برابر خاکستر زغال‌سنگ کمی بیشتر Rhizophagus irregularis بود. این پژوهش نشان داد که کاربرد خاکستر زغال‌سنگ گونه بیتومینه در اندازه کم (5/2 درسد) از راه بهبود همزیستی گیاه نخود با قارچ‌های میکوریزی و Mesorhizobium ciceri می‌تواند در افزایش رشد و کارکرد آن سودمند باشد ولی کاربرد آن در اندازه‌های فراوان (5 و 10 درسد) در خاک می‌تواند ویژگی‌های خاک را برای همزیستی گیاه نخود ناشایست کند.