فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مزیت‌های فراوان برقراری همزیستی بین قارچ‌های میکوریز آربسکولار و بسیاری از گیاهان به ویژه از نظر مولفه‌های رشدی و تغذیه‌ای گیاه میزبان، این همزیستی را در جایگاه ویژه‌ای قرار داده است. هر چند نقش مفید این قارچ‌ها به خوبی شناخته شده است، ولی به دلیل پیچیدگی‌های روابط این همزیستی هنوز شناخت کاملی از سازوکارهای آن وجود ندارد. اساس این همزیستی، تبادل دو طرفه مواد غذایی است که در واحدی متشکل از آربسکول و سلول گیاه میزبان به عنوان "واحد مرکزی همزیستی یا قلب همزیستی" صورت می‌گیرد. بر حسب میزان فسفر گیاه میکوریزی، یک واحد متشکل از دو جزء پروتئین‌های DELLA و جیبرلیک اسید قادر است طی فرایند‌های پیچیده سطح تشکیل آربسکول را درون سلول‌های پوست ریشه گیاه تنظیم ‌کند. در میان خانواده‌های مختلف ناقل‌های فسفر می‌توان به خانواده  PHTاشاره نمود که دارای ۵ زیر خانواده می‌باشد و نقش مهمی در هموستاز فسفر بازی می‌کند. ناقل‌های گیاهی و قارچی در یک فرایند بهم پیوسته، دقیق، پیچیده و بعضا ناشناخته وظیفه جذب، انتقال، توزیع، تجمع و بازتوزیع فسفر در گیاه میکوریزی را بعهده دارند. با وجود این، سازوکار این انتقال، چگونگی تعامل ناقل‌های گیاه و قارچ در جذب و انتقال فسفر و واگذاری آن به گیاه میزبان به درستی شناخته نشده است. پژوهش‌های زیادی با رویکرد‌های زیست‌مولکولی و فیزیولوژیک جهت شناخت بیشتر این سازوکار‌ها انجام شده است. همچنانکه خواهیم دید، سعی شده است تا بازیگران اصلی مسئول جذب و انتقال فسفر به خصوص با تکیه بر مطالعات ملکولی شناخته شوند. با پیشرفت این دانش و درک کامل از روابط پیچیده قارچ و گیاه، می‌توان با افزایش بهره‌وری این همزیستی، استراتژی‌های فراورده‌های گیاهی را، به خصوص در مناطق مواجه با تنش‌های زنده و غیرزنده، توسعه داد.