ارزیابی و مقایسه صفات محرک رشدی گیاه در گروه‌های مختلف باکتری‌های ریزوسفری

نویسندگان

1 استادیار علوم خاک دانشگاه تهران

2 عضو هیات علمی

3 محقق مؤسسه تحقیقات خاک و آب

4 کرج-پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران-گروه علوم ومهندسی خاک

doi
10.22092/sbj.2025.367286.271
چکیده

باکتری‌های محرک رشد گیاه، گروه وسیعی از ریزجانداران مفید خاک هستند که از طریق سازوکارهای مختلف می‌توانند بر رشد گیاهان تأثیر بگذارند. در این پژوهش، 63 سویه باکتری متعلق به چهار گروه از باکتری‌های سودوموناس، ازتوباکتر، باسیلوس و آزوسپیریلوم جداسازی شده از خاک­های ایران ازنظر ویژگی­های منسوب به محرک رشد گیاه مطالعه و مقایسه شدند. توانایی سویه‌ها در تولید اکسین، سیدروفور، پلی­ساکاریدهای خارج سلولی، انحلال فسفات­های معدنی و آلی، توانایی آزادسازی پتاسیم و توانایی انحلال فسفات آهن نامحلول بررسی شدند. نتایج نشان داد که سودوموناس P214 در سطح ال-تریپتوفان 50 میلی­گرم در لیتر مقدار 51/68و در ال-تریپتوفان صفر، مقدار 48/72 میکروگرم بر میلی‌لیتر اکسین تولید کرد. ازنظر توانایی حل­کنندگی فسفات­های نامحلول معدنی و آلی به ترتیب سودوموناس P187 و P186 با نسبت قطر هاله به کلونی 2/59 و 4/13 دارای بیش‌ترین شاخص بودند. تولید سیدروفور در گروه سودوموناس با سه گروه دیگر اختلاف معنی­داری نشان داد و سویه P188 با نسبت قطر هاله به کلنی 3/38 بیش‌ترین توانایی را نشان داد. سودوموناس­ها بیش‌ترین توانایی انحلال فسفات آهن نامحلول را نشان دادند و بهترین سویه P192 با نسبت قطر هاله به کلونی 45/4 بود. بیش‌ترین توانایی آزادسازی پتاسیم از بیوتیت با مقدار 33/33 گرم در لیتر مربوط به باسیلوس B517 و از موسکویت با مقدار 24/67 مربوط به B326 بود. بالاترین مقدار تولید پلی­ساکاریدهای خارج سلولی متعلق به سویه‌های P526 با مقدار 6/84 گرم بر لیتر بود. درمجموع، گروه سودوموناس در بیشتر صفات از سه گروه دیگر برتری نسبی نشان داد. در این پژوهش سویه‌های منتخب از هر گروه ازنظر ویژگی‌های مختلف محرک رشدی برای ادامه پژوهش­ها انتخاب و معرفی شدند.