فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نخود، از مهم‌ترین منابع گیاهی غنی از پروتئین است و غالباً در شرایط دیم کشت می‌شود. ریزوبیوم‌ها و قارچ‌های میکوریز، از همزیست‌های مهم گیاه هستند و می‌توانند باعث افزایش محصول در گیاهان شوند. مطالعه‌ی حاضر، مؤثرترین باکتری ریزوبیوم تثبیت‌کننده‌ی نیتروژن برای نخود (Mezorhizobium ciceri) رقم آنا را شناسایی کرده‌ و اثر متقابل آن با قارچ میکوریز آربسکولار (Rhizophagus intraradices) در عملکرد و کیفیت بذر نخود را مورد ‌بررسی قرار‌داده‌است. این تحقیق در سه مرحله انجام شد: در مرحله‌ی اول، 53 جدایه‌ی ریزوبیوم کلکسیون میکروبی مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور، کشت داده‌شدند. مرحله‌ی دوم تحقیق، گلخانه‌ای بود که در دو فاز انجام شد: در فاز اول، گیاه نخود (رقم آنا)، تحت آزمون آلوده‌سازی با باکتری‌های ریزوبیوم قرارگرفت که 42 ایزوله ایجاد گرهک کردند. در فاز دوم، بااستفاده از جار لئونارد، توانایی تثبیت مولکولی ایزوله‌هایی که در فاز اول ایجاد گرهک کرده‌بودند، سنجیده‌شده و بهترین ایزوله (ایزوله‌ی C-110) انتخاب شد. مرحله‌ی سوم تحقیق، در مزارع ایستگاه تحقیقات دیم سرارود در فصل زراعی 1401-1400 به‌صورت دیم اجرا شد. در این آزمایش فاکتوریل، در قالب طرح بلوک کامل تصادفی، فاکتور اول، تیمار قارچی در دو سطح تلقیح با قارچ و فاقد قارچ، فاکتور دوم، تیمار باکتریایی در دو سطح تلقیح با باکتری (C-110) و فاقد باکتری و فاکتور سوم، سطوح کود شیمیایی در دو سطح فاقد کود و مصرف بهینه‌ی کود بود. پس از برداشت، نتایج نشان داد استفاده از ریزجانداران مانند قارچ میکوریز و باکتری ریزوبیوم (جدایه‌ی کاملاً کارآمد و اختصاصی برای هر رقم) و توصیه‌ی بهینه‌ی کودی در شرایط دیم می‌تواند باعث افزایش بیومس، عملکرد، تعداد شاخه‌های فرعی در بوته و کیفیت دانه (غلظت نیتروژن، فسفر و روی دانه) شود و از استفاده‌ی بیش از حد از کودهای شیمیایی که باعث تخریب حاصلخیزی خاک می‌شوند، جلوگیری کند.