پتانسیلها و چالش‌های کودهای زیستی در کشاورزی پایدار

نویسندگان

1 استاد پژوهشی موسسه تحقیقات خاک و آب کشور،

2 پژوهشگر پسادکترا، موسسه تحقیقات خاک و آب کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

doi
10.22092/sbj.2024.366090.265
چکیده

افزایش جهانی جمعیت منجر به افزایش تقاضا برای استفاده از کودهای شیمیایی در بخش کشاورزی شده که این امر تأثیرات منفی بر سلامت انسان و محیط زیست گذاشته است. لذا تمرکز تحقیقات به سمت کشاورزی پایدار و تولید محصولات سازگار با محیط زیست معطوف شده است. کودهای زیستی به عنوان یک راهکار پایدار در این زمینه، مزایای قابل توجهی دارند. این کودها حاوی مواد فعال از جمله باکتری‌های مفید ریزوسفری هستند که قابلیت‌های متنوعی نظیر تامین و افزایش فراهمی زیستی عناصر غذایی (مانند نیتروژن، فسفر، پتاسیم، آهن، روی)، تولید هورمون‌های تحریک‌کننده رشد، سیدروفورها و آنتی‌بیوتیک‌ها و غیره را دارند، که این امر به بهبود تنوع زیستی، حاصلخیزی خاک و افزایش تولید محصول کمک می‌کند. علاقه به استفاده از کودهای زیستی و پتانسیل آن‌ها برای کشاورزی پایدار در حال افزایش است. در این راستا، فرمولاسیون کودهای زیستی به منظور ایجاد یک محیط مناسب برای ریزجانداران و تضمین بقای آن‌ها پس از ورود به خاک ضروری است. انواع کودهای زیستی شامل پودری، گرانول‌ها، مایعات، محصور در پلیمر، بستر سیال خشک شده و ژل‌ها می‌باشد که هرکدام مزایا و چالش‌های خاص خود را دارند. این مقاله ضمن بررسی اجزای کودهای زیستی، بر اهمیت توسعه و تولید کودهای زیستی با کیفیت بالا برای افزایش اثربخشی و ایجاد اعتماد در میان کشاورزان تأکید می‌کند. آینده کودهای زیستی نیز با توجه به افزایش آگاهی عمومی نسبت به مزایای آن‌ها و تلاش‌های گسترده برای کاهش تأثیرات منفی کودهای شیمیایی، بسیار امیدوارکننده به نظر می‌رسد. با پیشرفت‌های فنآوری و نوآوری‌های مستمر، کودهای زیستی می‌توانند نقش محوری در کشاورزی پایدار و حفظ محیط زیست ایفا کنند.