فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تنش خشکی یکی از عواملی است که اثرات مخربی بر تولید محصولات کشاورزی دارد. اگرچه مطالعات متعددی برای بهبود تحمل گیاهان به خشکی انجام شده است اما درک محدودی از فرآیندهای کلیدی ریزجانداران در سازگاری گیاهان با تنش خشکی وجود دارد. به این منظور آزمایشی در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی به صورت کرت‌های خرد شده با سه تکرار در شرایط مزرعه انجام شد. کرت‌های اصلی شامل تیمارهای آبیاری: 100%، 85% و 65% نیاز آبی گیاه (به ترتیب آبیاری کامل، تنش آبی ملایم و تنش آبی شدید) بودند. همچنین کرت‌های فرعی نیز شامل کودهای زیستی مختلف: بدون کود زیستی (F1)، باکتری P. fluorescens تولید کننده آنزیم ACC-دآمیناز(F2)، باکتری‌ P. fluorescens بدون توان تولید آنزیم ACC-دآمیناز(F3)، قارچ میکوریز آربسکولار به فرم مایع (F4) و قارچ میکوریز آربسکولار به فرم پودری (F5) بودند. نتایج نشان داد که در بین کودهای زیستی باکتریایی، تنها کاربرد کود F2 در شرایط تنش آبی شدید به طور معنی‌داری موجب کاهش 5% مقدار پرولین، افزایش 5/6% کلروفیل a، %6 کلروفیل کل و 16% کاروتینوئید، افزایش %10 فعالیت آنزیم‌های بتا-گلوکوسیداز و 13% فسفاتاز اسیدی خاک نسبت به تیمار بدون کود زیستی شد. با این حال کودهای زیستی قارچی نسبت به کودهای زیستی باکتریایی کارایی بیشتری در بهبود ویژگی‌های فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه و فعالیت‌های آنزیمی خاک داشتند. در بین فرمولاسیون‌های مختلف کودهای قارچی، فرم پودری قارچ میکوریز آربسکولار نسبت به فرم مایع از کارایی بیشتری در افزایش مقاومت گندم به تنش خشکی برخوردار بود. مقدار رنگدانه‌های فتوسنتزی و پرولین مهمترین ویژگی‌های موثر بر فعالیت‌های آنزیمی خاک بودند. به طورکلی بازخورد مثبتی بین فعالیت‌های آنزیمی خاک و ویژگی‌های فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه گندم در حضور کودهای زیستی به ویژه قارچ‌های میکوریز آربسکولار وجود داشت. به این صورت که بهبود در هر یک از این ویژگی‌ها می‌تواند موجب بهبود دیگری شود.