اثرات بنه (Pistacia atlantica Desf) بر برخی ویژگی های بیولوژیک خاک توده های جنگلی ایران-تورانی (مطالعه موردی: منطقه فرک تفرش)

نویسندگان

1 کارشناس پژوهش موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

2 استادیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی

3 دانشیار مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران،

doi
10.22092/sbj.2024.365365.262
چکیده

خاک به‌عنوان یکی از ارکان اکوسیستم نقش عمده‌ای در ایجاد تغییر و تنوع گونه‌های جنگلی ایفا می‌کند و در مقابل تیپ گیاهی نیز نقش قابل توجهی در تغییر و تحول ویژگی‏های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک‌ها دارد. علاوه بر این‌ها، جوامع میکروبی خاک نقش بسیار مهمی در تجزیه و پایدارسازی مواد آلی در خاک و همچنین معدنی کردن عناصر غذایی آن داشته و به واسطه تنوع زیاد، خدمات بسیار مهمی در خاک ارائه می‌کنند. لذا ارزیابی درست و دقیق آنها با تکیه بر شاخص‌های کارآمد و قابل اعتماد می‌تواند اطلاعات مفیدی ارائه دهد. در این پژوهش، شاخص‌های تنفس میکروبی پایه، تنفس میکروبی برانگیخته، پتانسیل نیتریفیکاسیون، کربن زیست‌توده میکروبی و کسر متابولیک تحت تأثیر بنه ارزیابی شد. بدین منظور 15 نمونه از خاک زیر تاج و 15 نمونه از بیرون تاج که تحت حضور گیاه نبودند برداشت شده هر سه تکرار با هم ترکیب و به یک تکرار تبدیل شد، درنهایت پنج تکرار برای زیر تاج بنه و پنج تکرار به‌عنوان شاهد به‌دست آمد. نتایج بیانگر آن بود که اثر تیمار بر صفت‌ تنفس پایه، درصد رس، درصد سیلت و درصد شن معنی‌دار نشد. اثر تیمار بر صفت تنفس برانگیخته، کربن زیست‌توده میکروبی و پتانسیل نیتریفیکاسیون در سطح احتمال 1 درصد و کسر متابولیک در سطح احتمال 5 درصد معنی‌دار شد. همچنین مقدار میانگین تنفس برانگیخته، پتانسیل نیتریفیکاسیون و کسرمتابولیک در نمونه خاک زیر درخت بنه بالاتر از بیرون درخت بود. بیشتر ویژگی‌های زیستی در خاک تحت تأثیر بنه قرار گرفته و تغییرات معنی‌داری را نسبت به شاهد نشان دادند که این امر نشان‌دهنده اثر گذاشن بر حلقه‌های حیات در خاک خواهد بود.