تحلیل ادراک کشاورزان حوضة آبریز دریاچة ارومیه از خشک‏سالی و اثرات آن (مورد مطالعه: شهرستان میاندوآب)

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2 دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

3 دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان

doi
10.22059/jhgr.2020.293300.1008042
چکیده

تأثیرات اجتماعی، بیولوژیکی ، و اقتصادی خشک‏سالی‏ها بستگی به آمادگی کشاورزان برای پاسخ به آن دارد و اقدامات کشاورزان تحت تأثیر چگونگی ادراک آنان از خشک‏سالی است . ادراک کشاورزان از خشک­سالی، عامل مهمی در سیاست­گذاری­ها  و برنامه ریزی­های مدیریت منابع آب ذکر شده است. بنابراین ، این پژوهش کیفی با هدف تحلیل ادراک کشاورزان حوض ة آبریز دریاچة ارومیه (شهرستان میاندوآب) از خشک‏سالی و اثر ها و پیامدهای آن انجام گرفت. جامع ة موردمطالعه کشاورزان حوض ة آبریز زرینه‏رود و سیمینه‏رود بودند ؛ نمونه‏گیری به صورت هدفمند ملاک ‏ محور و با استفاده از روش گلول ة برفی انجام گرفت. اطلاعات مورد نیاز از طریق مصاحبه‏های عمیق فردی و بحث‏های گروهی متمرکز با کشاورزان گردآوری شد و تجزیه و تحلیل داده‏ها نیز با استفاده از تحلیل محتوای جهت‏دار و نرم‏افزار مکس‏کیودا انجام گرفت. نتایج نشان داد بیشتر کشاورزان خشک‏سالی را پدیده‏ای اقلیمی می‏دانند ؛ هرچند که عده‏ای نیز آن را ناشی از خشم و غضب خداوند، رفتارهای مخرب برخی کشاورزان ، و سوء مدیریت مسئولان می‏دانند. کشاورزان افزایش نگرانی از آینده، تشدید خشک‏سالی و کم‏آبی ، و افزایش اثر های مخرب خشک‏سالی را انتظار دارند . هزینه ‏ کردن پس‏اندازها، استفاده از آبیاری پیشرفته، کشت گیاهان جای ‏ گزین و سازگار با خشک‏سالی، ذخیره‏سازی و بهینه‏سازی مصرف آب، دست روی دست گذاشتن، توکل به خدا و کمک گرفتن از نهادهای مذهبی، و مهاجرت به شهر از جمله کارهایی است که برای مقابله با خشک‏سالی یا کاهش اثر های آن انجام می‏دهند. نتایج این مطالعه می‏تواند به اجرای مداخلات مناسب برای افزایش تاب‏آوری کشاورزان در برابر خشک‏سالی کمک کند.