تأثیر باکتریهای محرک رشد بر رشد هیفهای قارچ دکمهای و کنترل عوامل بیماریزا در شرایط آزمایشگاهی
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی ,و دانشیار موسسه تحقیقات خاک و آب ( سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی )، بخش تحقیقات بیولوژی و بیوتکنولوژی خاک، کرج، ایران
2 دانش آموخته دکتری اصلاح نباتات، کارشناس آمار و پژوهش موسسه تحقیقات خاک و آب ( سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی ، بخش تحقیقات بیولوژی و بیوتکنولوژی خاک، کرج، ایران
3 دانش آموخته دکتری صنایع غذایی، معاون مدیر کل دفتر گلخانه، گیاهان زینتی و قارچ معاونت باغبانی وزارت جهاد کشاورزی ، تهران، ایران
4 کارشناس ارشد، مدیر عامل شرکت قارچ سحر، هشتگرد، کرج، ایران
5 کارشناس بخش تحقیقات بیولوژی و بیوتکنولوژی خاک، موسسه تحقیقات خاک و آب ( سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی ) ، کرج، ایران.
doi
10.22092/sbj.2024.361318.245چکیده
در حال حاضر متوسط مقدار تولید قارچ دکمهای در هر مترمربع 17 تا 20 کیلوگرم است، افزایش آن به 22 تا 27 کیلوگرم در مترمربع میتواند تولید این محصول را اقتصادیتر و در بازارهای جهانی رقابتی نماید. علاوه بر انتخاب ارقام پر محصول، یکی از راههای افزایش عملکرد، تسلط علمی بر فرآیندهای میکروبی تولید کمپوست و تغذیه مناسب قارچ با استفاده از انواع مکملهای زیستی، آلی و شیمیایی است. در این پژوهش از 9 سویه برتر جنس سودوموناس، 6 سویه باسیلوس سوبتلیس و 5 سویه باسیلوس تورنجینسیس بهعنوان باکتریهای محرک رشد و زیست مهارگر استفاده شد. نتایج نشان داد، اگرچه اختلاف معنیداری بین سویهها وجود نداشت اما همه سودوموناسها توان تحریک رشد میسلیومهای قارچ دکمهای را داشتند و در این میان سویه P8 از بیشترین توان محرک رشدی برخوردار بود. سویههای S1 و S6 باسیلوس سوبتلیس نیز بهطور معنیداری رشد میسیلیومهای قارچ خوراکی را تحریک کردند. از میان سویههای باسیلوس تورنجینسیس نیز ایزولههای T2، T3 و T5جزو سویههای مؤثر در افزایش رشد میسیلیومها شناسایی شدند. سویههای S2، S5، T1 و T4 علاوه بر خواص زیست مهارگری قارچهای بیماریزا، اثرات مهارکنندگی بر رشد قارچ خوراکی بر روی پلیت حاوی PDA/NA + extract را نشان داده و باعث مهار رشد میسیلیومهای قارچ خوراکی شدند. بیشترین اثر زیست کنترلی برای سویه S3 بر روی قارچ تریکودرما و سویه S6 بر روی قارچ مایکوگون مشاهده گردید. حداکثر قطر هاله کلونی مهاری برای دو سویه مذکور برابر با 20 میلیمتر و کمترین اثر زیست کنترلی مربوط به سویه T5 بود. با توجه به صفات مفید و متفاوتی که گونههای دو جنس مورداستفاده از خود نشان دادند، به نظر میرسد استفاده از کنسرسیومی از باکتریها بهعنوان کود زیستی اثرات بسیار بیشتری در محصول قارچ دکمهای داشته باشند.