اثر باکتری‌های محرک رشد گیاه و گوگرد بر رشد و غلظت عناصر غذایی کم مصرف دانه گندم در خاک‌های شور-سدیمی

نویسندگان

1 گروه خاک‌شناسی، پردیس علوم و تحقیقات خوزستان، دانشگاه آزاد اسلامی

2 مؤسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان آموزش و ترویج تحقیقات کشاورزی، کرج، ایران

3 موسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

4 گروه خاک‌شناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی

5 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

doi
10.22092/sbj.2024.356053.225
چکیده

شوری و سدیمی بودن خاک منجر به برهم زدن تعادل عناصر غذایی در خاک و ایجاد محدودیت در رشد گیاه می­شود. آزمایشی برای ارزیابی کاربرد گوگرد به همراه باکتری تیوباسیلوس و باکتری‌های محرک رشد گیاه جداسازی شده از خاک‌های شور و سدیمی بر عملکرد و غلظت عناصر غذایی کم مصرف گندم (رقم چمران) در خاک­های شور و سدیمی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی، در سه تکرار در گلخانه اجرا شد. فاکتورهای آزمایش شامل سه نوع خاک شور و سدیمی (S1: 13=SAR و ds m-1 8=EC)، (S2: 15=SAR و ds m-1 10=EC) و (S3: 17=SAR و ds m-1 14=EC)، چهار سطح از باکتری­های محرک رشد گیاه (B0: شاهد، Pseudomonas alcaliphila، Rhizobium pusense و Bacillus subtilis) و دو سطح گوگرد همراه با باکتری Thiobacillus thiooxidans (T0: عدم کاربرد و T1: کاربرد 31/4 گرم در گلدان (10 تن در هکتار) گوگرد پودری همراه با باکتری T. thiooxidans) بودند. بر اساس توالی­یابی ژن16S rRNA، باکتریهای محرک رشد برتر به عنوان باکتری­هایPseudomonas alcaliphila، Bacillus subtilis وRhizobium pusense ، شناسایی شدند. نتایج نشان داد که افزودن گوگرد همراه با باکتری T. thiooxidans و سایر باکتری­های محرک رشد در سطوح شوری و سدیمی مختلف منجر به افزایش عملکرد دانه و غلظت عناصر کم مصرف نسبت به شاهد شد. در سطوح شوری و سدیمی S1 و S3، بیشترین عملکرد دانه در گیاهان تلقیح شده با باکتری R. pusense (13/1 و 88/8درصد) مشاهده شد. تلفیق باکتری­های محرک رشد و گوگرد به همراه باکتری T. thiooxidans تأثیر معنی­داری بر عملکرد دانه و غلظت عناصر کم­مصرف در خاک­های شور و سدیمی نداشت. به طور کلی کاربرد انفرادی باکتری R. pusense جداسازی شده از خاک­های شور و سدیمی و گوگرد به همراه باکتری T. thiooxidans نقش بسزایی در بهبود عملکرد و غلظت عناصر کم­مصرف در گندم در خاک‌های شور و سدیمی دارد.