فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هزینه­های تعمیر و نگهداری جاده­های جنگلی یکی از عوامل مهم در مدیریت جنگل است و با زوال روسازی و شناسایی عوامل مؤثر بر آن ارتباط دارد. هدف این مطالعه، ارزیابی میزان تخریب روسازی جاده­های جنگلی طی یک دوره چهار ساله در حوزه آبخیز 25 شنرود در استان گیلان بود. بدین منظور، تعداد 213 قطعه نمونه با استفاده از روش نمونه­برداری تصادفی منظم انتخاب و مورد اندازه­گیری قرار گرفت. در هر قطعه نمونه، شاخص زوال روسازی براساس هفت معیار شامل: مقطع عرضی تخریب شده، زهکشی تخریب شده، تولید غبار، کرکره­ای شدن، چاله، شیار و سستی توده خاک اندازه­گیری شد. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده­ها از آزمون­های آماری فریدمن، تجزیه واریانس و دانکن استفاده شد. نتایج نشان داد که با گذشت زمان، میزان تخریب ناشی از مقطع عرضی، زهکشی کنار جاده، تولید غبار، کرکره­ای شدن و سستی توده خاک افزایش یافته است و از نظر آماری نیز اختلاف معنی­داری بین ابتدا و انتهای دوره بررسی شده وجود دارد. میانگین عمق (از 57/4 به 77/4 سانتی­متر)، مساحت (از 44/4 به 50/4 سانتی­مترمربع) و تعداد (از 23/1 به 20/2) چاله و همچنین میانگین عمق (از 95/1 به 00/2 سانتی­متر)، مساحت (از 22/1 به 24/1 سانتی­مترمربع) و تعداد (از 43/0 به 45/0) شیار روند افزایشی دارد. نتایج آماری نشان داد که بین تعداد چاله­ها در سال­های مختلف اختلاف معنی­داری وجود دارد، در حالی که بین مساحت و عمق چاله­ها و همچنین مساحت، عمق و تعداد شیارها در دوره­های مختلف مطالعه اختلاف معنی­داری مشاهده نشد. نتایج آزمون مقایسه میانگین دانکن نیز نشان داد که بین میانگین تعداد چاله­های ایجاد شده در پایان دوره مطالعه (سال 1402) و ابتدای دوره (سال 1399) تفاوت معنی­داری وجود دارد. به­طور کلی، نتایج این پژوهش بر اهمیت انجام عملیات تعمیر و نگهداری مستمر و همچنین ضرورت استفاده از شاخص­های ارزیابی در برنامه­ریزی نگهداری روسازی جاده­های جنگلی تاکید دارد.