فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

منابع زیادی از آب­های شور وجود دارند که می‌توانند با روش‌های ویژه‌ای در کشاورزی استفاده شوند. با توجه به اینکه تنش شوری سبب کاهش رشد گیاهان ازجمله گندم می‌شود، بنابراین هرگونه فناوری که سبب افزایش تحمل گندم به تنش شوری شود دارای اهمیت زیادی است. کاربرد باکتری‌های محرک رشد گیاه (PGPR) یکی از راهکارهای مبتنی بر توسعه پایدار برای کاهش اثرات تنش در گیاهان است. در این پژوهش از پنج سویه­ برگزیده از باکتری‌های PGPR که بر اساس ویژگی‌های محرک رشدی غربالگری شده بودند استفاده شد. توان تحمل سویه­ها به شوری در مقادیر قابلیت هدایت الکتریکی (EC) 5، 10، 15 و 20 دسی زیمنس­ بر متر موردبررسی قرار گرفت. آزمایش گلخانه­ای به‌صورت فاکتوریل بر پایه طرح کامل تصادفی در سه تکرار در شرایط تنش شوری در طی یک دوره 100 روزه بر رشد گندم رقم نارین در سال 1400 در ایستگاه مرکزی مؤسسه تحقیقات خاک و آب انجام شد. تنش شوری از طریق آبیاری در چهار سطح، شامل آب معمولی (هدایت الکتریکی 0/40) و آب با قابلیت هدایت الکتریکی 6، 10 و 14 دسی زیمنس بر متر اعمال شد. فاکتور مایه‌زنی شامل سطوح بدون مایه‌زنی و مایه‌زنی با سویه­های Pseudomonas putida P186، P. fluorescens P187، P. sp P241، chroococcum Azto478 Azotobacter و A443 lipoferum Azospirillum بود. مایه‌زنی به مقدار دو میلی‌لیتر به ازای هر بذر از زادمایه با جمعیت cfu ml-1 108×1/5 در هنگام کاشت انجام شد. نتایج آزمایشگاهی نشان داد که همه سویه­ها تا شوری 20 دسی زیمنس بر متر کاهش رشدی نشان ندادند. نتایج آزمون گلخانه­ای نشان داد که آبیاری با آب شور بر همه شاخص­های رشد اثرات کاهشی معنی‌داری داشت. تنش در سطوح 6، 10 و 14 دسی زیمنس بر متر به ترتیب سبب کاهش 13/5، 35 و 57 درصدی وزن تر اندام هوایی شد. همچنین سطوح یادشده به ترتیب باعث کاهش 5/37، 50 و 55 درصدی وزن خشک اندام هوایی شد. وزن خشک ریشه 80، 87 و 91 درصد کاهش یافت. ارتفاع بوته 11، 17 و 18 درصد، طول خوشه 16، 25، 31 درصد و تعداد خوشه 23، 31، 45 درصد به ترتیب در سطوح مختلف شوری کاهش نشان دادند. مایه‌زنی با باکتری‌های برگزیده، تأثیر معنی‌داری بر هیچ‌کدام از شاخص­های رشد گندم در شرایط تنش شوری نشان نداد. در این پژوهش نتیجه‌گیری شد از دلایل عدم تأثیر معنی‌دار مایه‌زنی در شرایط شور می‌تواند مقاوم بودن رقم نارین به شوری و عدم توان باکتری­ها برای ایجاد تحمل بیشتر گیاه به شوری و یا بی‌تأثیر شدن خصوصیات محرک رشدی باکتری‌ها در این شرایط باشد.