جایگاه رهبری جامعه در حکومت اسلامی در رسائل دینی 1342-1357

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق عمومی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 کارشناسی‌ارشد گروه تاریخ ایران اسلامی دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران

doi
10.22059/jpq.2018.134410.1006636
چکیده

براساس اسناد تاریخی از جمله رسائل حکومت اسلامی، اندیشمندان و فقهای اسلامی در زمینۀ حکومت، حاکمیت، دولت، رابطۀ دولت با شهروندان، نظامات اقتصادی، سیاسی، اداری و مدیریتی حکومت و در رأس آنها مسئلۀ رهبری جامعه و حکومت اسلامی نظریه‌پردازی کرده­اند. مهم‌ترین پرسش مطروحه در این خصوص این است که در این آثار برای رهبری نظام اسلامی چه الگو و قالبی طراحی شده است؟ براساس نتایج تحقیق که به روش تحلیلی – تاریخی و همبستگی انجام گرفت، گذشته از محوریت شورای مسلمین که ریشه در تاریخ صدر اسلام دارد، ولایت انتصابی فقیه و حتی موضوع شورای فقاهت و مجلس افتاء، همه قالب­هایی برای طرح و مدیریت مسئلۀ رهبری در آثار متفکران این سال­ها بوده است. بر این اساس هرچند قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در سال 1358 و توسط اعضای مجلس خبرگان قانون اساسی تهیه و تصویب شد، مطالعات رسائل حکومت اسلامی گواه است که پس‌زمینه‌های فکری و بستر نظری قانون اساسی و رهبری نظام از سابقه‌ای دیرین برخوردار است. ازاین‌رو نظام جمهوری اسلامی مبتنی بر این نظریات، به‌عنوان گفتمانی اصیل ریشه در سال­های قبل از پیروزی انقلاب داشته است.