تنوع ژنتیکی گونه بلوط سفید (Quercus petraea Liebl.) در شمال غرب ایران بر اساس نشانگرهای SCoT

نویسندگان

1 استاد، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی اهر، دانشگاه تبریز، ایران

2 استادیار، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمات تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 دکترا، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران

doi
10.22034/ijf.2025.490673.2020
چکیده

جنگل ارسباران به دلیل تنوع گونه‌ای بالا، یکی از نقاط داغ ژنتیکی زیست‌کره است و گونه بلوط سفید نقش ویژه‌ای در ترکیب و تنوع عناصر زیستی جنگل‌های ارسباران ایفا می‌کند. در این راستا، ارزیابی تنوع ژنتیکی محاوط بذرگیری شناسایی شده بلوط سفید ضروری و مهم است. در این تحقیق، تنوع ژنتیکی درون و بین هفت جمعیت مختلف بلوط سفید شامل ۴۹ درخت مختلف، با استفاده از نشانگر مولکولی SCoT بررسی شد. در مجموع ۱۲۹ آلل برای این نشانگرها مشاهده شد و ۱۰۰ درصد آلل‌های تولید شده، چندشکل بودند. تعداد آلل‌ها از ۱۶ تا ۲۹ متغیر بود که نشانگر SCoT41 با ۲۹ آلل بیشترین تعداد و نشانگر SCoT7 با ۱۶ آلل کمترین تعداد را داشتند. تجزیه واریانس مولکولی (AMOVA) نشان داد که 90 درصد از تنوع ژنتیکی مشاهده شده در درون جمعیت‌ها و 10 درصد در بین جمعیت‌ها توزیع شده است، که نشان می‌دهد تنوع ژنتیکی در درون جمعیت‌ها قابل توجه‌تر از بین جمعیت‌ها است. بر اساس دندروگرام UPGMA، افراد به شش کلاد مجزا تقسیم شدند و طبق الگوهای UPGMA و PCA، نزدیکی جغرافیایی نقش مهمی در شکل‌گیری ساختار ژنتیکی این جمعیت‌ها نداشته است. این تحقیق بینش اولیه‌ای در مورد تنوع ژنتیکی درون و بین جمعیت‌های مختلف گونه بلوط سفید ارسباران ارائه داده است. در نتیجه، پیشنهاد می‌شود با مطالعه سایر نشانگرها، اطلاعات مفیدی برای اقدامات حفاظتی و مدیریتی این گونه ارزشمند جمع‌آوری شود.