فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: درخت شب‌خسب (Albizia julibrissin Durazz.) یکی از گونه‌های بومی جنگل‌های جلگه‌ای شمال ایران است. بیماری قارچی پژمردگی، بیماری شایع درختان شب‌خسب، موجب خسارت جدی به این‌ گونۀ باارزش شده است. قارچ عامل بیماری (Fusarium oxysporum Schltdl.) از طریق زخم‌های ریشه یا طوقه وارد و موجب بیماری درخت می‌شود. در این تحقیق هدف، بررسی و مقایسۀ کنترل عامل بیماری پژمردگی فوزاریوم با استفاده از قارچ‌های تریکودرما و قارچ‌کش‌های کاربندازیم، تبوکونازول و تیوفانات‌متیل در شرایط آزمایشگاهی است.مواد و روش‌ها: نمونه‌برداری از جنگل‌های استان گلستان به‌منظور جداسازی قارچ بیمارگر انجام گرفت. نمونه‌ها بعد از ضدعفونی به محیط کشت (PDA) منتقل شدند و در انکوباتور با شرایط تاریکی مطلق و دمای 2±25 درجۀ سانتی‌گراد قرار گرفتند. بعد از خالص‌سازی، نمونه‌ها تا شناسایی گونه‌ها به یخچال با دمای 1±4 درجۀ سانتی‌گراد و تاریکی مطلق منتقل شدند. سپس وضعیت دیوارۀ عرضی در اسپورها، پلی‌فیالید، منوفیالید و شکل و فرم ماکروکنیدی، میکروکنیدی و کلامیدوسپور بررسی شد. آزمون اثبات بیماری‌زایی به روش مایه‌زنی قارچ‌ها با تلقیح قرص‌های میسلیومی به ساقۀ نهال شب‌خسب صورت گرفت. در این پژوهش از سه ایزولۀ شناسایی‌شدۀ تریکودرما از کلکسیون قارچ‌شناسی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان (ایزوله‌های iso2  T. koningii،6022  T. atroviridae و 6011 T. virens) به‌منظور بررسی اثر آنتاگونیستی بر فوزاریوم استفاده شد. درصد بازدارندگی رشد میسلیومی بیمارگر و میزان رشد قطری پرگنۀ قارچی در تیمارها و شاهد تا ۱۲ روز پس از تیمار محاسبه شد. برای بررسی اثر مبارزۀ شیمیایی بر بازدارندگی از رشد قارچ فوزاریوم از سه قارچ‌کش کاربندازیم، تبوکونازول و تیوفانات‌متیل هر کدام با غلظت‌های 1، 10 و 100 ppm در شرایط آزمایشگاهی استفاده شد. آزمایش‌ها در چهار تکرار و سه سطح در قالب طرح کاملاً تصادفی انجام گرفت. برای آنالیز داده و تجزیه‌وتحلیل آماری از نرم‌افزار spss و مقایسۀ میانگین‌ها به روش حداقل تفاوت معنی‌دار (LSD) در حداکثر سطح اطمینان استفاده شد.یافته‌ها: در این پژوهش نمونه‌های آلودۀ درختان شب‌خسب گونۀ F. oxysporum شناسایی شد و هر سه گونۀ تریکودرما از رشد کامل F. oxysporum جلوگیری کردند. بیشترین بازدارندگی متعلق به گونه‌های T. virens و T. atroviridae به‌ترتیب با 87/68 و 12/68 درصد و کمترین بازدارندگی متعلق به گونۀ T. koningii با 75/66 درصد به دست آمد. در مبارزۀ شیمیایی تیوفانات‌متیل در غلظت‌های 1 و 10 ppm به‌ترتیب 19 و 5/60 درصد بازدارندگی و در غلظت 100 ppm موجب توقف کامل رشد میسلیوم بیمارگر شد. همچنین قارچ‌کش کاربندازیم با غلظت 1 ppm ،52 درصد مانع رشد بیمارگر شد و در دو غلظت دیگر (10 و 100  ppm) به‌طور کامل رشد میسلیوم F. oxysporum را متوقف کرد. تبوکونازول نیز در هر سه غلظت 1،10 و 100  ppm موجب توقف کامل رشد میسلیوم بیمارگر شد.نتیجه‌گیری: بیماری قارچی فوزاریوم موجب تهدید جدی درختان باارزش شب‌خسب در مناطق جلگه‌ای جنگل‌های شمال کشور شده است. با توجه‌ به خسارت بسیار زیاد به این درختان، کنترل عامل بیماری و حفظ و توسعۀ درختان شب‌خسب باید در نظر گرفته شود. دستاورد حاضر نشان داد که قارچ‌کش‌های کاربندازیم، تبکوکونازول و تیوفانات‌‌‌متیل و قارچ‌های آنتاگونیست تریکودرما (T. virens T. atroviridae, T. koningii) برای کاهش و کنترل کامل رشد میسلیوم قارچ عامل بیماری در شرایط آزمایشگاهی مؤثر بوده‌اند. نتایج نشان داد که بین ترکیبات شیمیایی و عوامل قارچی عامل بیو‌کنترل در مقایسه با شاهد در مبارزه با قارچ عامل بیماری فوزاریوم اختلاف زیادی وجود دارد.