تحلیل فضایی شاخص های سالمندی در نواحی شهری و روستایی ایران

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2 دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.22059/jhgr.2019.256357.1007696
چکیده

یکی از مهم ‏ ترین موضوعات قرن بیست ‏ ویکم مسئلة سالخوردگی جمعیت و پیامدهای ناشی از آن است. هدف از پژوهش حاضر تحلیل فضایی نماگرهای جمعیتی ‏ سالمندان (جمعیت 65 سال و بالاتر) در نواحی شهری و روستایی ایران است. روش مطالعه توصیفی ‏ - تحلیلی است و براساس هدف کاربردی است. برای جمع ‏ آورى اطلاعات از روش کتابخانه ‏ اى و اسنادى استفاده شده است و داده ‏ هاى خام مقاله براساس داده ‏ های سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال 1395 است. به ‏ منظور بررسى ویژگی ‏ هاى فضایى جمعیت سالمند از شاخص ‏ های نسبت سالمندی، نسبت وابستگی سالمندی، شاخص سالمندی، و شاخص پیری استفاده شده است. برای تحلیل فضایی شاخص ‏ ها از روش ‏ های لکه ‏ های داغ و خودهمبستگی فضایی موران در محیط نرم ‏ افزار Arc GIS استفاده شده است. نتایج نشان می ‏ دهد درصد جمعیت سالمند کشور طی دورة 1335 تا 1395 بیش از 5 / 1 برابر افزایش داشته است و پیش ‏ بینی می ‏ شود نسبت جمعیت سالمند به کل جمعیت از 1 / 6 درصد در سال 1395 به 4 / 20 درصد در سال 1440 برسد. نتایج حاصل از روش لکه ‏ های داغ نیز نشان می ‏ دهد نواحی شمالی و مرکزی کشور دارای مقادیر بالاتری از شاخص ‏ های سالمندی ‏ اند و خوشة فضایی داغ را تشکیل داده ‏ اند. در حالی که نواحی جنوب شرق، جنوب، و جنوب غرب کشور دارای مقادیر پایین ‏ تری از شاخص سالمندی بوده و خوشة فضایی سرد را تشکیل داده ‏ اند.