تأثیر قارچ‌کش‌های سیستمیک و تماسی بر همزیستی قارچ میکوریزی Rhizophagus irregularis و صفات رویشی در دو گیاه گندم و ذرت

نویسندگان

1 دانشیار، موسسه تحقیقات خاک وآب، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

2 استادیار، موسسه تحقیقات خاک وآب، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی،کرج، ایران

3 دانش‌آموخته دوره دکتری رشته زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس

4 دانش‌آموخته دوره ارشد رشته بیولوژی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان

doi
10.22092/sbj.2022.353728.213
چکیده

امروزه قارچ‌کش‌ها به طور گسترده­ای به منظور جلوگیری یا از بین بردن انواع قارچ‌های بیماری‌زا مورد استفاده قرار می گیرند. لیکن کاربرد آن­ها در برخی موارد ممکن است تأثیرات مخربی بر ریزجانداران مفیدی نظیر قارچ‌های میکوریزی بر جای گذارد. قارچ­های میکوریزی پس از برقراری رابطه همزیستی، توانایی گیاه در جذب آب و عناصر معدنی و همچنین مقاومت گیاه در برابر تنش­های زنده و غیرزنده را بهبود می­بخشند. در این پژوهش تأثیر مصرف همزمان قارچ‌کش­هایی شامل بنومیل، رورال ‌تی‌اس، مانکوزب و تیلت بر اثربخشی قارچ میکوریز آربسکولار گونه Rhizophagus irregularis در رشد دو گیاه گندم و ذرت در شرایط گلخانه­ای مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش­های گلخانه­ای در قالب طرح کاملاً تصادفی در پنج تیمار شامل چهار قارچ­کش و شاهد با چهار تکرار و با کشت دو گیاه گندم و ذرت انجام پذیرفت. تأثیر قارچ­کش­ها بر خصوصیات رشدی گیاه گندم (رقم چمران) و گیاه ذرت (رقم سینگل کراس 704) و رابطه همزیستی این گیاهان با قارچ R. irregularis مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که در گیاه ذرت، رورال ­تی­اس و تیلت به صورت معنی­دار درصد کلنیزاسیون ریشه نسبت به شاهد را به ترتیب از 41 درصد به 35 و 30 درصد کاهش داد. لیکن تفاوت معنی­داری نسبت به شاهد در وزن خشک ریشه و اندام هوایی گیاه ذرت مشاهده نگردید. همچنین استفاده از بنومیل و مانکوزب تفاوت معنی­داری بر درصد کلنیزاسیون ریشه و وزن خشک اندام هوایی در گیاه ذرت نداشتند. در گیاه گندم استفاده از بنومیل باعث کاهش معنی­دار درصد کلنیزاسیون ریشه از 16 به 12 درصد، وزن خشک ریشه از 0/68 به 0/59 گرم و اندام هوایی از 2/75 به 2/27 گرم گردید. در تیمار استفاده از قارچ­کش تیلت، درصد کلنیزاسیون ریشه نسبت به شاهد به میزان سه درصد افزایش نشان داد هرچند که تأثیر معنی­داری در وزن خشک ریشه و اندام هوایی و ارتفاع گیاه مشاهده نگردید.