فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: یکی از راهکارهای مهم کاهش اثرهای منفی تغییر اقلیم، افزایش ذخیرۀ کربن در زی‌تودۀ گیاهی از طریق جنگلکاری با گونه‌های مناسب است. برآورد دقیق اقتصادی ذخیرۀ کربن در پروژه‌های جنگلکاری می‌تواند در جذب سرمایه‌گذاری‌ها و حمایت‌های مالی بخش دولتی و خصوصی برای این پروژه‌ها مفید باشد. هدف پژوهش حاضر، ارزیابی اقتصادی ذخیرۀ کربن در زی‌تودۀ روی زمینی (تنه، تاج و لاشریزه‌ها) در جنگلکاری‌های بیست‌وهشت‌سالۀ بلندمازو (Quercus castaneifolia C.A. Mey.)، توسکای ییلاقی (Alnus subcordata C.A. Mey.) و پلت (Acer velutinum Bioss.) در جنگل آموزشی- پژوهشی دارابکلای ساری بود. مواد و روش‌ها: در این پژوهش، پس از شناسایی و مکان‌یابی توده‌های مدنظر، در هر توده پنج قطعه نمونۀ مربع‌شکل 400 متر مربعی پیاده‌سازی شده و در هر کدام، قطر برابرسینه و ارتفاع همۀ درختان اندازه‌گیری شد. نمونه‌های لاشریزه از بخش مرکزی هر قطعه نمونه، در قطعه نمونه‌های 50×50 سانتی‌متر مربعی برداشت و متوسط ضخامت لاشریزه در پنج نقطۀ تصادفی اندازه‌گیری شد. محاسبۀ زی‌تودۀ هر یک از درختان با استفاده از معادلات آلومتریک انجام گرفت. در نهایت، پس از محاسبۀ ذخیرۀ کربن درختان (به تفکیک تنه و تاج) و لاشریزه و محاسبۀ مقدار معادل گاز دی‌اکسید کربن جذب‌شده توسط آنها، ارزش اقتصادی جذب کربن این جنگلکاری‌ها به دلار محاسبه شد. یافته‌ها: براساس نتایج، ضخامت لاشریزه در سه تودۀ بلندمازو، توسکای ییلاقی و پلت به‌ترتیب 54/4، 98/3 و 52/3 سانتی‌متر و زی‌تودۀ لاشریزه‌ها به‌ترتیب 02/17، 11/15 و 38/8 تن در هکتار بود. میانگین دی‌اکسید کربن جذب‌شدۀ هریک از درختان در توده‌های بلندمازو، توسکا و پلت به‌ترتیب 390، 580 و 520 کیلوگرم بود. حجم توده‌های بلندمازو، توسکای ییلاقی و پلت به‌ترتیب 94/220، 92/312 و 15/318 متر مکعب در هکتار بود که در مجموع و در طی 28 سال به‌ترتیب 50/101، 75/80 و 01/98 تن کربن در هکتار در تنه، تاج و لاشریزه‌های خود ذخیره کرده‌اند که نشان‌دهندۀ جذب گاز دی‌اکسید کربن معادل 372، 296 و 360 تن در هر هکتار برای این سه گونه است. ارزش اقتصادی حذف این مقدار گاز دی‌اکسید کربن از جو و ذخیرۀ آن در رویه ‌زمینی (اندام‌های هوایی و لاشریزه‌ها) در توده‌های بلندمازو، توسکای ییلاقی و پلت به‌ترتیب 27937، 22225 و 26977 دلار در هکتار است. نتیجه‌گیری: در مجموع، توده‌های جنگلکاری‌شدۀ بلندمازو و پلت مقادیر بیشتری کربن روی ‌زمینی در واحد سطح را نسبت به توسکای ییلاقی ذخیره کرده‌اند. اما با محاسبۀ سهم تک‌درخت در هر توده در ذخیرۀ کربن روی زمینی، درختان توسکا و پلت پتانسیل بیشتری در این زمینه نسبت به بلندمازو دارند. بنابراین با در نظر گرفتن مجموع این نتایج، گونۀ پلت، گزینۀ مناسب‌تری برای پروژه‌های ذخیرۀ کربن در آینده پیشنهاد می‌شود. در آینده، پژوهش‌های بیشتری برای بررسی ذخیرۀ کربن اندام‌های زیرزمینی و خاک تحت پوشش این گونه‌ها ضروری است.