فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تعدادی از ریزجانداران از جمله اکتینوباکترها یا برخی متابولیت‌های حاصل از آنها به افزایش توسعه­ی میسیلیوم‌های قارچی و کلنیزه شدن ریشه با قارچ­های میکوریز آربوسکولار (AM) و شاخص‌های رشدی گیاهان کمک می‌کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر چهار گونه­ی بومی Streptomyces griseus، S. albogriseus، S. sp1 و S. sp2 بر کلنیزه شدن و فراوانی هیف و وزیکول در ریشه­ی گیاه شبدر برسیم (Trifolium alexandrinum) میکوریزی شده با قارچ Rhizophagus irregularis در قالب طرح کاملا" تصادفی (CRD) با سه تکرار انجام شد. تیمارها شامل 1 شاهد (تنها قارچ R. irregularis) و 4 تیمار قارچ R. irregularis + گونه­های Streptomyces بودند. آزمایش بررسی تأثیر این چهار گونه­ی Streptomyces بر وزن تر و خشک ریشه و اندام هوایی و غلظت فسفر ریشه و اندام هوایی گیاه میکوریزی شده به صورت فاکتوریل و در قالب طرح پایه کاملا" تصادفی با دو فاکتور قارچ در دو سطح (شاهد و R. irregularis) و اکتینوباکتر در 5 سطح (شاهد و 4 گونه­ی Streptomyces) در سه تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که گونه­ی  S. albogriseusباعث تحریک تشکیل همزیستی میکوریزی در ریشه­ی گیاه شبدر شد و همچنین پتانسیل قارچ میکوریزی را در افزایش توانایی گیاه در جذب فسفر و رشد ریشه و اندام هوایی به طور قابل توجهی افزایش داد. سه گونه­ی S. griseus، S. albogriseus و S. sp2 باعث افزایش معنی‌دار درصد کلنیزه شدن و فراوانی اندام‌های قارچی در ریشه­ی میکوریزی شبدر شدند. درصد کلنیزه شدن ریشه از 61/48 درصد در شاهد به 59/86، 93/72 و 90/66 درصد به ترتیب در کشت توأم با S. albogriseus، S. griseus و S. sp2 افزایش یافت. فراوانی هیف در ریشه­ی میکوریزی به ترتیب از 32/45 درصد در شاهد به 55/92، 48/85 و 47/71 درصد در تیمارهای S. albogriseus، S. griseus و S. sp2 افزایش یافت. تلقیح ریشه‌های میکوریزی شبدر با گونه­ی S. albogriseus، وزن تر و خشک ریشه و اندام هوایی و غلظت فسفر ریشه و اندام هوایی گیاه را به طور معنی‌داری افزایش داد. گونه‌های S. griseus و S. sp2 تنها وزن خشک اندام هوایی و غلظت فسفر ریشه و اندام هوایی گیاه را افزایش دادند. با توجه به نتایج حاصل از پژوهش حاضر پیشنهاد می­شود که کارایی گونه­ی S. albogriseus در تولید زادمایه­ی قارچ R. irregularis به منظور تقویت پتانسیل آن بررسی شود.