فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: حفظ بوم‌سازگان‌های طبیعی باارزش مستلزم شناخت جوامع گیاهی و عوامل محیطی مؤثر بر آن است. خاک بستر رشد و نمو گیاه استو در هر ناحیه بین خاک و پوشش گیاهی ارتباط متقابل و تنگاتنگی وجود دارد. پوشش‌های مختلف گیاهی با توجه به کمیت‌ها و کیفیت‌های متفاوت مواد آلی ورودی (بقایای گیاهی) سبب تغییرات اساسی در جرم مخصوص ظاهری، پایداری خاکدانه، تخلخل، زی‌تودۀ میکروبی و میزان فعالیت آن در خاک و در نهایت چرخۀ مواد غذایی می‌شوند.این پژوهش با هدف بررسی ویژگی‌های مختلف فیزیکی، شیمیایی، جمعیت‌هایجانوری، گیاهی و ویژگی‌های میکروبی خاک تحت پوشش‌های مختلف گیاهی در منطقۀ مونج از توابع شهرستان نوشهر انجام گرفت.مواد و روش ها: در منطقۀپژوهش، یک پوشش درختی(پوشش جنگلی) با غالبیت گونۀآزاد (Zelkova carpinifolia (Pall.) K.Koch)، جنگل آمیخته با گونه‌های آزاد و اوجا (Ulmus minor Mill - Zelkova carpinifolia (Pall.) K.Koch)، پوشش درختچه‌ای با غالبیت سرخه ولیک (Crataegus monogyna Jacq.)، پوشش درختچه‌ای با غالبیت زرشک (Berberis vulgaris L.) و پوشش مرتعی با پوشش غالب L. Festuca ovina انتخاب شدند. شایان ذکر است که این پوشش‌هادر نتیجۀجایگزینی طبیعی و تحت تأثیر خصوصیات محیطی و رویشگاهی در طول زمان به وجودآمده‌اند.در هر یک از این پوشش‌ها 15 نمونه خاک از عمق 10-0 سانتی‌متری برداشت و برایاندازه‌گیریویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک به آزمایشگاه انتقال داده شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که مقدار محتوای رطوبت خاک در پوشش جنگلی آمیختۀآزاد و اوجا 7/1 برابر مقدار این ویژگی در پوشش مرتعی فستوکا بود. مقدار پایداری خاکدانه و مقدار هدایت الکتریکی در پوشش جنگلی آمیختۀآزاد و اوجا به‌ترتیب 9/1 برابر و 4/1 برابر بیشتر از پوشش مرتعی اندازه‌گیری شد. در پوشش جنگلی آمیختۀآزاد و اوجا،مقدارکربن آلی(5/1 برابر) و مقدار نیتروژن کل(7/2 برابر) بیشتر از پوشش مرتعی فستوکا بود.همچنین در پوشش مرتعی فستوکا مقدار کربن آلی ذره‌ای (5/5 برابر)، فسفر (4/2 برابر)، پتاسیم (6/2 برابر)، کلسیم (3/2 برابر) و منیزیم قابل جذب (8/2 برابر) کمتر از پوشش جنگلی آمیختۀآزاد و اوجا گزارش شد. مقدار زی‌تودۀ ریز ریشه در پوشش‌های جنگلی بیش از سهبرابر پوشش مرتعی فستوکا مشاهده شد. تعداد آندوژئیک‌ها، زی‌تودۀ کرم خاکی، تراکم نماتدها و جمعیت قارچ‌ها در پوشش جنگلی آمیختۀآزاد و اوجا به‌ترتیب 7/6، 3/8، 5/4 و 5/6 برابر پوشش مرتعی فستوکا بود. در جنگل آمیختۀ آزاد و اوجا، مقدار تنفس پایه (3/3 برابر)، زی‌تودۀ میکروبی کربن (2/5 برابر)، آنزیم اوره‌آز (4/2 برابر) و آنزیم اسیدفسفاتاز (7/1 برابر) بیشتر از پوشش مرتعی فستوکا اندازه‌گیری شد. در این مطالعه مقدار ضریب متابولیکی در پوشش مرتعی فستوکا 9/2 برابر بیشتر از پوشش جنگلی آمیختۀ آزاد و اوجا گزارش شد. همچنین نتایج تحلیل به مؤلفه‌های اصلی حاکی از آن بود که پوشش جنگلی آمیختۀ آزاد و اوجا توانسته است شرایط مناسبی را برای فعالیت انواع موجودات خاکزی وجمعیت جانوری و گیاهی خاک فراهم آورد.نتیجه‌گیری: به‌طور کلینتایج این پژوهش نشان داد که بسیاری از مشخصه‌های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک تحت پوشش درختی (جنگلی) از وضعیت مطلوب‌تری نسبت به بقیۀپوشش‌های گیاهی بررسی‌شده برخوردار است. این در حالی است که تغییر پوشش گیاهی از پوشش جنگلی به مرتعی (به‌واسطۀ جایگزینی طبیعی پوشش‌ها) با افت بسیاری از مشخصه‌های فیزیکی و شیمیایی خاک سببکاهش فعالیت‌های میکروبی و زیستی خاک در این نوع پوشش شده است.