فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با توجه به تغییرات و تحولات شگرف در محیط‌های کاری به‌خصوص آموزش‌وپرورش و اهمیت تقویت مهارت‌های معلمان در امر تعلیم‌و‌تربیت، لازم است برای معلمان دوره‌های آموزش ضمن خدمت برگزار شود. از‌سوی‌دیگر با توجه به ناکارآمدی این دوره‌ها دربارۀ مهارت‌های معلمان، لازم است این دوره‌ها بررسی و مطالعه شوند. پژوهش حاضر با هدف آسیب‌شناسی محتوای برنامۀ درسی دوره‌های ضمن خدمت معلمان دورۀ ابتدایی در تقویت شایستگی‌های تربیتی آنان انجام شد. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسش‌نامۀ محقق‌ساخته بود. گویه‌های این پرسش‌نامه مشتمل بر سی گویۀ مستخرج از سند برنامۀ ‌درسی ملی تربیت‌معلم در سه مقیاس اشاره‌شده در سؤالات پژوهشی و بر‌اساس مقیاس طیف پنج‌درجه‌ای لیکرت طراحی شد. جامعۀ آماری در این پژوهش شامل همۀ معلمان دورۀ ابتدایی منطقۀ پنج شهر تهران به تعداد 1420 نفر بود که از این تعداد 303 نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی با استفاده از جدول مورگان به‌عنوان نمونۀ آماری انتخاب ‌شدند. برای تحلیل داده‌ها در بخش آمار استنباطی از آزمون T تک‌نمونه‌ای استفاده شد. نتایج به‌دست‌آمده نشان داد مهم‌ترین آسیب‌های محتوای برنامۀ ‌درسی دوره‌های ضمن خدمت معلمان، مرتبط با شایستگی‌های تربیتی معلمان دورۀ ابتدایی، شامل این موارد است: ارائه نکردن راهکارهای مرتبط با تقویت روحیۀ تعقل و تفکر دانش‌آموزان، نپرداختن به پرورش و هدایت استعداد دانش‌آموزان در جهت اعتلای فرد در جامعه، تأکید نکردن بر روش‌های تربیتی نوین دانش‌آموزان، بررسی نکردن روش‌های انتقال ارزش اخلاقی، شهروندی و تعلق ملی به دانش‌آموزان، کم‌توجهی به تفکر معلم در کلاس، کم‌توجهی به تفکر خلاق معلم، عدم شناخت و به‌کارگیری معیارهای مورد نیاز معلم پژوهنده، به‌کارگیری تفکر حین عمل، به‌کارگیری عقلانیت تکنیکی همراه با عقلانیت هنری و شناخت و نیز به‌کارگیری مهارت‌های هوش هیجانی معلم در موقعیت‌های مختلف شامل تدریس نکردن جامعه‌شناسی، تأکید نکردن بر جست‌وجوگری و پژوهشگری معلم در موقعیت‌های مختلف و کم‌توجهی بر آشنایی و توانمندسازی معلمان در طراحی راهبردهای آموزشی. بنا بر نتایج تحقیق، پیشنهاد می‌شود که در برنامۀ درسی به مفاهیم دانش و روش‌های تربیتی در این دوره‌ها توجه شود. همچنین در این دوره‌ها باید به ابعاد دیگر مهارت‌های معلم مانند خلاقیت، تفکر حین عمل و نیز پژوهشگری توجه بیشتری شود. درنهایت پیشنهاد می‌شود این دوره‌ها از حالت نظری دربیایند و تبدیل به کارگاه‌های عملی شوند.