فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقالۀ حاضر بر آن است تا راهکار الهیات پویشی را برای رفع تعارض موجود میان علم و دین که عبارت است از طبیعت­گرایی حداقلی و بر سۀ مؤلفۀ همه در ­خدا انگاری، نظریۀ دریافت و اصالت تجربۀ فراگیر تکیه دارد، ارائه نماید؛ راهکاری که به­رغم مزایایش، با پاره­ای از اشکالات روبه­روست که از آن جمله می­توان به موارد زیر اشاره نمود: پیچیده­تر کردن رابطۀ خدا و جهان، علم و دین را در عرض هم قرار دادن، نفی هر گونه ماوراء­الطبیعه­گرایی و حداقلی شدن نقش خدا در جهان و ... . چنین اشکالاتی حاکی از این است که مقبولیت چنین راهکاری به­­ویژه از سوی پیروان ادیان توحیدی با تردید روبه­رو می­شود. حال پرسش این است که آیا می­توان مدلی یافت که به جمع بین طبیعت­گرایی حداقلی (با تأکید بر جهان طبیعت به­مثابه پویش و تحول) و ماوراء‌الطبیعه­گرایی معتدل (با تأکید بر نقش و حضور فراگیر خدا در جهان) بینجامد که هم دغدغۀ اهل علم را تأمین کند و هم دغدغۀ اهل دین؟ مقالۀ حاضر تلاش می‌کند تا نشان دهد که چنین مدلی را می­توان در چارچوب نظام جهان­شناسانه (به‌ویژه آموزۀ حرکت جوهری)، خداشناسانه (به­ویژه آموزۀ بسیطه­الحقیقه) و معرفت‌شناسانه (به­ویژه نفی اصالت حس) مبتنی بر حکمت متعالیۀ صدرایی یافت.