فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: جنگل‌های هیرکانی به لحاظ ارزش‌های زیستی و اکوسیستمی، از دارایی‌های بیولوژیکی گرانبها به شمار می‌روند. آتش‌سوزی در عرصه‌های منابع طبیعی از بحران‌هایی است که خسارت‌های جبران‌ناپذیری به بوم‌سازگان وارد می‌کند. هدف این پژوهش، بررسی و مدل‌سازی ارتباط مکانی شبکۀ جاده‌های جنگلی و حساسیت‌پذیری آتش‌سوزی است.مواد و روش‌ها: عوامل مؤثر بر آتش‌سوزی شامل کاربری اراضی، فاصله از جاده، ارتفاع از سطح دریا، خاک، تیپولوژی، تراکم جاده، اقلیم و جهت شیب جاده‌های موجود بررسی و نقشۀ حساسیت آنها با استفاده از روش یادگیری ماشین مدل‌سازی جنگل تصادفی و روش آماری آنتروپی بیشینه تولید شد. با ارزیابی مدل‌های مورد استفاده توسط منحنی‌های مشخصۀ عملکرد و سطح زیر منحنی و منحنی‌های پاسخ و آزمون جک نایف، درصد اهمیت هر پارامتر در وقوع آتش‌سوزی و میزان اثرگذاری هر پارامتر در مدل‌سازی تعیین شد.یافته‌ها: درصد اهمیت و مشارکت عوامل مؤثر در پتانسیل آتش‌سوزی برمبنای روش حداکثر آنتروپی نشان‌دهندۀ آن است که تأثیرگذارترین متغیرها بر مدل حساسیت‌پذیری وقوع آتش‌سوزی عبارت‌اند از ارتفاع از سطح دریا با 76 درصد، فاصله از جاده با 1/9 درصد و کاربری اراضی با 4/5 درصد. برمبنای مدل‌سازی تصادفی نیز به‌ترتیب بیشترین اثر را پارامترهای ارتفاع از سطح دریا با میانگین 1/0 درصد، فاصله از جاده با 9/0 درصد و کاربری اراضی و پوشش گیاهی با 4/0 درصد دارند. منحنی پاسخ فاصله از جاده و تراکم جاده بیانگر افزایش رخداد آتش‌سوزی نزدیک به جاده است و جاده‌ها نقش بسزایی در وقوع آتش‌سوزی در منطقه دارند.نتیجه‌گیری: نقشه‌های حساسیت‌پذیری مکانی آتش‌سوزی نشان می‌دهد که فاصله از جاده، عامل مهمی است که تأثیر زیادی بر پتانسیل آتش‌سوزی دارد، یعنی می‌تواند بر افزایش رخداد و برعکس بر مهار آتش تأثیر بگذارد.