فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مقاله با تکیه بر نظریۀ استعارة مفهومی، به تحلیل هستی‌شناسی ابن‌سینا از منظر معناشناسی شناختی می‌پردازد. نظریة استعارة مفهومی بر این اصل استوار است که مفاهیم انتزاعی، به‌ واسطۀ نگاشت‌های نظام‌مند از حوزه‌های ملموس و تجربی فهم‌پذیر می‌شوند. پژوهش حاضر نشان می‌دهد که ابن‌سینا نیز برای تبیین مفاهیمی چون وجود، ماهیت، امکان و علیت، از ساختارهای استعاری بهره می‌گیرد که در قالب زبان فلسفی و اصطلاحات خاص خود ظاهر شده‌اند. مقاله با روش تحلیلی ـ توصیفی، پنج استعاره‌ بنیادین را در متون فلسفی ابن‌سینا شناسایی و تحلیل می‌کند: «وجود، نمای ساختمان است»، «امکان، ترازو است»، «وجود، دارایی است»، «وجود، ظرف است» و «وجود، نور است» و نشان می‌دهد که نظام هستی‌شناختی ابن‌سینا بر بنیاد نگاشت‌های مفهومی منسجم استوار است. این پژوهش نشان می‌دهد که استعاره‌ها در فلسفه اسلامی، فراتر از کاربردهای زبانی، ابزاری شناختی برای تبیین ساختار مفهومی اندیشة فلسفی محسوب می‌شوند.