خوانش انتقادی رسانه در سیمای پست‌مدرن و الهام بخشی‌های تربیتی آن

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

2 دانشیار دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

3 استادیار دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

4 استادیار دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

doi
10.22070/tlr.2024.17642.1420
چکیده

پست‌مدرنیسم با درک روند مدرنیزاسیون در شئون مختلف زندگانی انسان، به تحلیل انتقادی این روند پرداخته است. هدف اصلی این پژوهش، تحلیل انتقادی کارکرد رسانه با رویکردی پست‌مدرنیستی و ارائه رهنمون­های تربیتی آن است. برای دستیابی به این هدف از روش تحلیلی انتقادی بهره گرفته‌شده است. بدین منظور ابتدا به شناسایی مهم­ترین مؤلفه­های موردنظر پست­مدرنیسم در حوزه موضوعی پرداخته‌شده و مقوله­هایی که نگاهی به رسانه و کارکردهای اجتماعی-تربیتی آن داشته­اند بررسی و مشخص شدند. در ادامه ضمن تحلیل انتقادی کارکرد رسانه بر اساس مهم­ترین مؤلفه­های پست‌مدرن، با بهره­گیری از نمونه­هایی از استنادات رسانه­ای ـ به‌طور ویژه فیلم­ها و شبکه­های اجتماعی رهنمون­های تربیتی آن تبیین شده است. مهم­ترین مؤلفه‌های استنباط شده در این پژوهش، کاربست نقادانه اطلاعات، وارستگی از حصار رسانه­ای، پذیرش غیریت و رهایی از بت­وارگی اندیشه، خوانش شالوده­شکنانه مضمون و سرانجام التقاط‌گرایی فرهنگی در جهت تاب‌آوری ناسازواری­ها می­باشد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که شناخت جایگاه رسانه در زندگی امروزی و اعتدال در کاربرد آن، تشخیص منابع معتبر و اطلاعات مفید، فراگیری سواد رسانه‌ای و آشنایی با فنونی نظیر اقناع و کلیشه‌سازی برای مواجهه تربیتی اثربخش در این حوزه ضرورت دارد. اهمیت دادن به ارزش‌های جوامع محلی در برابر نخبه‌گرایی و ستاره سازی فردی و فرهنگی، تحلیل نقادانه پیام‌ها و تنوع در مبادی اطلاعاتی، از استلزامات تربیتی این پژوهش محسوب می‌گردند.