خوانش انتقادی رسانه در سیمای پستمدرن و الهام بخشیهای تربیتی آن
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
2 دانشیار دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
3 استادیار دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
4 استادیار دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
doi
10.22070/tlr.2024.17642.1420چکیده
پستمدرنیسم با درک روند مدرنیزاسیون در شئون مختلف زندگانی انسان، به تحلیل انتقادی این روند پرداخته است. هدف اصلی این پژوهش، تحلیل انتقادی کارکرد رسانه با رویکردی پستمدرنیستی و ارائه رهنمونهای تربیتی آن است. برای دستیابی به این هدف از روش تحلیلی انتقادی بهره گرفتهشده است. بدین منظور ابتدا به شناسایی مهمترین مؤلفههای موردنظر پستمدرنیسم در حوزه موضوعی پرداختهشده و مقولههایی که نگاهی به رسانه و کارکردهای اجتماعی-تربیتی آن داشتهاند بررسی و مشخص شدند. در ادامه ضمن تحلیل انتقادی کارکرد رسانه بر اساس مهمترین مؤلفههای پستمدرن، با بهرهگیری از نمونههایی از استنادات رسانهای ـ بهطور ویژه فیلمها و شبکههای اجتماعی رهنمونهای تربیتی آن تبیین شده است. مهمترین مؤلفههای استنباط شده در این پژوهش، کاربست نقادانه اطلاعات، وارستگی از حصار رسانهای، پذیرش غیریت و رهایی از بتوارگی اندیشه، خوانش شالودهشکنانه مضمون و سرانجام التقاطگرایی فرهنگی در جهت تابآوری ناسازواریها میباشد. نتایج این پژوهش نشان میدهد که شناخت جایگاه رسانه در زندگی امروزی و اعتدال در کاربرد آن، تشخیص منابع معتبر و اطلاعات مفید، فراگیری سواد رسانهای و آشنایی با فنونی نظیر اقناع و کلیشهسازی برای مواجهه تربیتی اثربخش در این حوزه ضرورت دارد. اهمیت دادن به ارزشهای جوامع محلی در برابر نخبهگرایی و ستاره سازی فردی و فرهنگی، تحلیل نقادانه پیامها و تنوع در مبادی اطلاعاتی، از استلزامات تربیتی این پژوهش محسوب میگردند.