ارزیابی صفات محرک رشد گیاهی باکتری‌های سودوموناس فلورسنت جداسازی شده از ورمی‌کمپوست

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی

2 استادیار گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده کشاورزی دانشگاه ولی عصر رفسنجان

3 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی

4 دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی

doi
10.22092/sbj.2020.122743
چکیده

سودوموناس­های فلورسنت یکی از مؤثرترین گروه ریزجانداران افزاینده­ی رشد گیاه می­باشند که به دلیل داشتن ویژگی­های منحصر به فردی از قبیل قابلیت تحرک در ریزوسفر، سرعت رشد و تکثیر بالا و پتانسیل بالای کلونیزاسیون ریشه گیاهان مختلف، توجه بسیاری از پژوهشگران را به خود جلب کرده­اند. در اکثر پژوهش­های صورت گرفته در زمینه جداسازی این باکتری­ها، خاک ریزوسفری گیاهان مختلف معمولاً به­عنوان منبع جداسازی آنها استفاده می­شود. این در حالی است که حضور باکتری­های سودوموناس در کودهای آلی مختلف و جداسازی آنها از این منابع توسط پژوهشگران گزارش شده است. لذا این پژوهش با هدف جداسازی سودوموناس­های فلورسنت از ورمی­کمپوست، بررسی صفات محرک رشد گیاهی و بیوکنترلی این باکتری­ها انجام شد. بدین­منظور کود آلی ورمی­کمپوست تازه از یک شرکت معتبر تولید کننده تهیه و پس از اندازه­گیری برخی خواص شیمیایی و زیستی، باکتری­های سودوموناس فلورسنت با استفاده از محیط کشت KingBاز آن جداسازی گردید. سپس توانایی جدایه­های جداسازی شده در تولید فیتوهورمون اکسین، حل­کنندگی تری­کلسیم فسفات، تولید سیدروفور و ترشح متابولیت­های محدود کننده­ی رشد عوامل بیمارگر مورد ارزیابی قرار گرفت. در این تحقیق، در مجموع 43 جدایه سودوموناس فلورسنت بر اساس پرتوافشانی زیر لامپUV و خاصیت فلورسنس از ورمی­کمپوست جداسازی و خالص­سازی شد. نتایج حاصل از ارزیابی صفات محرک رشدی در باکتری­های جداسازی شده نشان داد که کلیه این جدایه­ها توانایی تولید اکسین و توانایی حل­کنندگی فسفات­های معدنی نامحلول را داشتند. متوسط میزان تولید اکسین 51/2 میلی‌‌گرم در ‌لیتر بود. بیشترین (708 میلی‌گرم در لیتر) و کمترین (203 میلی‌گرم در لیتر) میزان حل­کنندگی تری­کلسیم فسفات به ترتیب مربوط به جدایه­هایP15  و P43 بود. جدایه P35 با نسبت قطر هاله به کلنی 04/2 (پس از 48 ساعت) و 12/2 (پس از 72 ساعت)، قوی­ترین باکتری از نظر تولید سیدروفور بود. نتایج حاصل از اندازه­گیری تولید سیانید هیدروژن نشان داد که 35/88 درصد از جدایه­ها توانایی ترشح این متابولیت را داشتند. در این آزمایش همه باکتری­های جداسازی شده قادر به تولید آنزیم پروتئاز نبودند. جدایه P17 با بیشترین نسبت قطر هاله به کلنی (7/2) قوی­ترین باکتری از نظر تولید این آنزیم بود. تولید آنزیم سلولاز در هیچ­کدام از جدایه­های مورد مطالعه در این پژوهش مشاهده نگردید.