ماهیت پوشش گیاهی و بیوتوپ‌های شهری بندر کیاشهر

نویسندگان

1 استادیار بخش جنگلها، مراتع و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گیلان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران.

2 دانشیار باغ گیاه شناسی ملی ایران، بخش تحقیقات گیاه شناسی، موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کشاورزی، تهران، ایران.

3 استادیار بخش تحقیقات باغی- زراعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گیلان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران.

doi
10.22034/ijf.2025.440476.1970
چکیده

گیاهان شهری خدمات بوم سازگانی متعددی را برای رفاه جسمی و روحی انسان­ها فراهم می­کنند. شناخت این گیاهان برای حفظ تنوع زیستی و خدمات بوم سازگانی بسیار مهم است. این مطالعه بر روی فلور شهر بندر کیاشهر و رویشگاه­های مختلف موجود متمرکز شده است. شهر بندر کیاشهر در کرانه جنوبی دریای خزر و بین دو ذخیره گاه مهم جنگل جلگه­ای صفرابسته و پارک ملی بوجاق واقع شده است. در طی مطالعه میدانی، 220 گونه متعلق به 190 جنس و 76 تیره از از عرصه مورد مطالعه فهرست شدند. از نظر تنوع گونه­­ای غنی‌ترین تیره، گندمیان با 26 گونه و کاسنیان با20 گونه بودند. گونه­های موجود در سه گروه عمده، گیاهان دست کاشت زینتی، گیاهان باقیمانده از بوم سازگان بومی و گیاهان خود روی طبقه بندی شدند. شکل رویشی غالب گیاهان دست کاشت زینتی، فانروفیت­­ها (46 گونه؛ 56 درصد) بودند، در حالی­که تروفیت­ها (71 گونه؛ 53 درصد) رایج­ترین شکل رویشی گونه‌های باقیمانده و خود روی بودند. تعداد گونه‌های بومی از گونه‌های غیر بومی غالب­تر بود، به‌گونه‌ای که گیاهان غیر بومی با 96 گونه، 44 درصد از گیاهان شناسایی‌شده را شامل می­شوند، از میان گونه­های غیربومی 17 گونه پتانسیل تهاجم داشتند. مناطق رها شده، حاشیه­ای و لکه‌های باقیمانده از رویشگاه اولیه حوزه شهر غنی گونه­ای بالاتری نسبت به سایر رویشگاه­های شهر داشتند. با توجه به اینکه گیاهان خودروی و مهاجم سبب همگن شدن پوشش گیاهی شهری می­شوند، جهت حفظ و حراست از تنوع زیستی پیشنهاد می­شود گونه‌های باقیمانده ­از بوم سازگان جلگه­ای حفظ شده و همچنین بکارگیری گیاهان زینتی بومی از اصول اولیه راهبردی مدیریت فضاهای سبز شهر های شمالی کشور در نظر گرفته شود.