بررسی تاثیر شادکامی بر اساس سیره پیامبر(ص) و ائمه‌(ع) بر درگیری تحصیلی و مشکلات بین فردی دانش‌آموزان پسر متوسطه شهر نجف آباد

نویسندگان

1 استادیارگروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران.

2 استادیارگروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران.

3 آموزگار و کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی، دانشگاه پیام نور.

doi
10.22070/tlr.2024.17722.1426
چکیده

مقدمه:  سیره تربیتی پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) سرشار از تعالیم غنی در بحث تاکید بر داشتن روابط نیکو در بعد درون فردی و بین فردی و همچنین تاکید بر فراگیری علم و دانش و تحصیل آن است. برای مثال در قرآن کریم توجه به مفاهیم سوره حجرات که بیشتر مبین مسائل اجتماعی و اصول روابط بین فردی سالم در جامعه اسلامی است، حائز اهمیت فراوانی می باشد. در واقع قوانین اجتماعی که در این سوره بیان شده می تواند منشوری برای رفع معضلات و مشکلات بین فردی باشد. یا در زمینه تحصیل و علم و دانش در قرآن کتاب آسمانی مسلمانان بر علم و علم آموزی تاکیدات فراوانی شده است و اولین آیاتی که به پیامبر اسلام نازل شد، در خصوص علم و دانش و کرامت انسانی بوده است.روش:  این تحقیق از نوع تحقیقات شبه آزمایشی با گروه کنترل و آزمایش به همراه پیش‌آزمون و پس‌آزمون به منظور بررسی تغییرات حاصله پیش و پس از اعمال متغیر آزمایشی در گروه آزمایش و مقایسه آن با گروه کنترل می باشد. جامعه این تحقیق شامل دانش‌آموزان پسر متوسطه دوم شهرستان نجف آباد در سال تحصیلی 1402-1401 است. برای انتخاب نمونه با توجه به حجم و پراکندگی جامعه از خوشه ای چند مرحله ای استفاده شد و از میان مدارس پسرانه متوسطه دوم به تصادف دو مدرسه، و از هر مدرسه به تصادف دو کلاس به عنوان نمونه تحقیق انتخاب شد. پس از آن به تصادف کلاس‌های یک مدرسه به عنوان گروه آزمایش و دیگر مدرسه به عنوان گروه کنترل مورد انتخاب قرار گرفت. برای اندازه‌گیری درگیری تحصیلی از پرسشنامه زرنگ (1391)؛ و برای اندازه‌گیری مشکلات بین‌فردی از پرسشنامه بارخام (1996) استفاده گردید. روایی این دو پرسشنامه توسط متخصصان موضوعی بررسی و تایید شد و پایایی آن نیز به وسیله آلفای کرانباخ مورد تایید قرار گرفت. برای تحلیل داده‌ها نیز از  تحلیل کوواریانس استفاده شد.نتایج: بررسی پیش فرض های تحلیل کوواریانس در دو سئوال تحقیق که به بررسی شادکامی در سیره پیامبر و  ایمه اطهار بر روی مشکلات بین فردی و درگیری تحصیلی می پرداخت بیانگر این بودند که در هر دو سئوال پیش فرض های همگنی شیب رگرسیونی و همگنی واریانس رعایت شده است. بنابراین از تحلیل کوواریانس برای تحلیل نتایج استفاده شد. نتایج تحلیل کوواریانس دو سئوال اشاره شده بیانگر این بود که شادکامی بر اساس سیره پیامبر و ائمه اطهار دارای تاثیراتی بر روی درگیری تحصیلی و کاهش مشکلات بین فردی دانش آموزان است. به عبارت دیگر، رعایت سازوکارهای شادکامی بر اساس سیره پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) بر روی همه مولفه‌های درگیری تحصیلی (شناختی، انگیزشی و رفتار)، تاثیرگذار و موجب بهبود درگیری تحصیلی دانش‌آموزان شد. همچنین رعایت  سازوکارهای شادکامی بر اساس سیره پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع)، بر روی همه مولفه‌های مشکلات بین‌فردی دانش‌آموزان (مولفه صراحت و مردم آمیزی، گشودگی، در نظر گرفتن دیگران، پرخاشگری، حمایت‌گری و مشارکت و وابستگی)، تاثیرگذار بود و منجر به کاهش مشکلات بین فردی دانش‌آموزان شد.بحث و نتیجه گیری: بنابراین پیشنهاد کلی تحقیق حاضر این است که از سیره پیامبر اسلام و ایمه اطهار جهت افزایش درگیری تحصیلی و کاهش مشکلات بین فردی در بین دانش آموزان دوره متوسطه استفاده شود. از جمله محدودیت های پژوهش حاضر این است که اجرای این تحقیق در بین دانش آموزان متوسطه دوم در حد یک کلاس، دارای قابلیت تعمیم اندکی به جامعه بزرگتر می باشد، بنابراین پیشنهاد می شود این تحقیق در بین دانش آموزان مقاطع و شهرهای مختلف نیز اجرا شود.