فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: فعالیت­های جوامع محلی از جمله دامداری ممکن است به­طور مستقیم و غیرمستقیم سبب تغییراتی در ویژگی­های کیفی خاک شود. ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿـﺮ ﺑﺎ ﻫﺪف ﺑﺮرﺳﯽ اثرهای تردد دام بر تنوع گیاهی زیراشکوب و ﻣﺸﺨﺼﻪﻫﺎی ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ، ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ و زﯾﺴﺘﯽ ﺧﺎک در یک مسیر دائمی تردد دام در قسمتی از جنگل­های زاگرس (دلفان-لرستان) انجام گرفت.مواد و روش­ها: نمونه­برداری از خاک روی مسیر براساس طرح منظم تصادفی انجام گرفت. در مسیر مالرو با نقطۀ شروع تصادفی ده قطعه ­نمونۀ یک مترمربعی با فواصل 100 متری پیاده شد. در هر قطعه­ نمونه سه نمونه خاک از عمق 15 سانتی­متری جمع­آوری شد. به‌موازات مسیر تحت بررسی، در عرصۀ جنگل (دست‌کم 100 متر فاصله از مرکز مسیر) ده قطعه ­نمونه با فواصل 100 متری پیاده و نمونه­های خاک جمع­آوری شد. به­منظور بررسی شاخص­های تنوع زیستی، فهرست و تعداد گونه­های علفی زیراشکوب در قطعه ­نمونه­های یک متر مربعی بررسی شدند. خصوصیات خاک شامل ویژگی­های فیزیکی (بافت و وزن مخصوص ظاهری خاک)، شیمیایی (کربن آلی، نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، سدیم، واکنش و هدایت الکتریکی خاک) و زیستی (کرم­های خاکی) نیز محاسبه شدند.یافته­ها: نتایج نشان داد که از نظر خصوصیات فیزیکی، بافت خاک در مسیر مالرو و عرصۀ جنگل یکسان است (بافت خاک شنی- لومی). درحالی ­که وزن مخصوص ظاهری اختلاف معنی­داری نشان داد و مقدار آن در مسیر مالرو (2/2 گرم بر سانتی­متر مکعب) بیشتر از عرصۀ جنگل (53/1 گرم بر سانتی­متر مکعب) بود. مقادیر نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کربن و مواد آلی در عرصۀ جنگل (به­ترتیب 78/0، 40/2، 29/7، 82/5 و 78/10 درصد) بیشتر از مسیر مالرو (به­ترتیب 67/0، 39/1، 46/5، 60/1 و 96/2 درصد) بود. در مقابل، مقادیر کلسیم و منیزیم خاک در مسیر مالرو (به­ترتیب 29/0 و 00085/0 درصد) بیشتر از عرصۀ جنگل (به­ترتیب 26/0 و 00082/0 درصد) بود. در خصوص واکنش خاک، هدایت الکتریکی و سدیم اختلاف معنی­داری بین عرصۀ جنگل و مسیر مالرو مشاهده نشد. همچنین بررسی ماکروفون خاک نشان داد اختلاف معنی­داری بین بیشتر مشخصه­های ماکروفون بین عرصۀ جنگل (فراوانی در متر مربع = 6/30، زی­تودۀ تر = 05/2 گرم در متر مربع، زی­تودۀ خشک = 28/1 گرم در متر مربع) و مسیر مالرو (فراوانی در متر مربع = 1/13، زی­تودۀ تر = 38/1 گرم در متر مربع، زی­تودۀ خشک = 81/0 گرم در متر مربع) وجود دارد. بررسی تنوع گیاهی زیراشکوب نشان داد که شاخص غنای مارگالف و شاخص­های تنوع شانون- وینر، بریلوئین و N هیل در عرصۀ جنگل بیشتر از مسیر مالرو بود.نتیجه­گیری: نتایج کلی این پژوهش نشان داد که تردد دام در مسیرهای مالرو، اثرهای منفی چشمگیری بر خصوصیات خاک و پوشش گیاهی دارد.