کارایی حلکنندگی فسفات سیانوباکتریهای جداسازیشده از خاکهای شالیزاری و تأثیر آن بر جذب فسفر و عملکرد برنج
نویسندگان
1 استاد گروه اصلاح نباتات، پژوهشکده ژنتیک و زیستفناوری کشاورزی طبرستان، ساری
2 استاد پژوهشکده علوم پایه کاربردی جهاد دانشگاهی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران
3 استادیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد
4 استاد گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز
doi
10.22092/sbj.2019.123167.141چکیده
فسفر، یکی از عناصر پرمصرف و ضروری برای رشد گیاهان میباشد که اغلب خاکها ذخایر کافی آن را داشته ولی مقادیر قابل استفاده آن برای گیاهان بسیار ناچیز است. یکیازروشهایتأمینفسفرموردنیاز برنج در شرایط شالیزار، بهرهگیری از سیانوباکتریهای حلکننده فسفات میباشد زیرا اغلب سویههای این گروه باکتری، ضمن استقرار مناسب در شرایط غرقابی، توان تثبیت بیولوژیک نیتروژن نیز دارند. در این تحقیق، پس از جداسازی سیانوباکتریها از اراضی شالیزاری گیلان، خالصسازی و شناسایی مورفولوژیک و مولکولی (ژن 16S rDNA) جدایهها، توانایی حلکنندگی فسفات آنها ارزیابی شده و سپس سویههای برتر برای کشت گلدانی گیاه برنج (رقم طارم هاشمی) انتخاب شدند. آزمایش گلدانی بصورت فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی با چهار سطح کود نیتروژن (صفر، 23/0، 35/0و 46/0 گرم اوره در گلدان) و هفت سویه سیانوباکتری و تیمار شاهد بدون باکتری در سه تکرار اجرا گردید. نتایج شناسایی مورفولوژیک و مولکولی، سویههای جداسازی شده را در چهار راسته Chroococcales، Oscillatoriales، Nostocales و Stigonematales طبقهبندی نمود. سویه Anabaena sp. GGuCy-17 نسبت به بقیه سویهها بالاترین توان حلکنندگی فسفات (641 میلیگرم بر لیتر) داشت و بعد از آن سویه Cylendrospermum sp. GGuCy-25 (130 میلیگرم بر لیتر) قرار گرفت. بیشترین عملکرد دانه (6/15 گرم در گلدان)، بیشترین میزان جذب نیتروژن (3/14 گرم در گلدان) و فسفر (08/2 گرم در گلدان) در تیمار تلقیح شده با سویه Cylindrospermum sp. GGuCy-25 حاصل گردید. این سویه را میتوان همانند سویههای برتر در بهبود رشد و عملکرد برنج بعد از آزمایش در شرایط شالیزار در تولید کود زیستی سیانوباکتری پیشنهاد نمود.