عدالت ترمیمی در اندیشه امام علی(ع)

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق دانشگاه شهید چمران اهواز

2 کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خرم‌آباد

doi
10.22084/nahj.2019.17345.2124
چکیده

یکی از آموزه­های نوین حقوق کیفری در ترسیم سیاست کیفری، توجه ویژه به‌جایگاه بزه­دیده و ترمیم خسارات و هزینه­های وارده به وی با توسل به ابزارها و نهادهای غیرکیفری و غیررسمی برای حل‌وفصل امور کیفری است. در دهه­های اخیر به­علت مشکلات ناشی از اجرای عدالت کیفری گرایش نظام­های حقوقی به عدالت ترمیمی بیشتر شده است. اندیشه­ها و فرمایش­های حضرت علی(ع) همواره بخش اعظمی از سیاست حقوقی اسلام را تشکیل داده است. حال باید دید عدالت ترمیمی در دیدگاه و اندیشه علوی وجود داشته یا خیر؟. به نظر می­رسد عدالت ترمیمی در دیدگاه علوی جایگاه ممتاز و ویژه­ای داشته است. پژوهش حاضر که با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه­ای نگارش یافته درصدد است تا عدالت ترمیمی موردپذیرش حضرت علی(ع) را مورد تحلیل قرار دهد. یافته­های پژوهش حکایت از وجود مصادیق مختلف عدالت ترمیمی از منظر حضرت علی(ع) دارد، هرچند لفظ عدالت ترمیمی در هیچ‌یک از فرمایش­های حضرت به‌کار نرفته لیکن ایشان در 1400 سال پیش اهمیت عدالت ترمیمی را موردتوجه خاص و ویژه قرار داده و علاوه‌بر اجرای آن همواره مردم و نیز آیندگان را به اهتمام ویژه نسبت به گرایش به عدالت ترمیمی دعوت نموده است. تأسیساتی از قبیل بزه­پوشی، اصلاح ذات­البین، شرمساری، ماهیت جبرانی دیه و پرداخت آن از بیت­المال و میانجی­گری محوریت گفتمان علوی عدالت ترمیمی را تشکیل می­دهند.