فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: جنگلکاری از عوامل مؤثر بر چرخۀ آب است که می‌تواند کمیت و کیفیت باران را که از منابع ورود عناصر به بوم‌سازگان است، تغییر دهد. هدف پژوهش حاضر، مقایسۀ عناصر غذایی کلسیم، منیزیم، پتاسیم و سدیم و نیز اسیدیته (pH) و هدایت الکتریکی (EC) باران با تاج‌بارش توده‌های طبیعی ممرز (Carpinus betulus L.) و دست‌کاشت کاج ‌تدا (Pinus taeda L.) در غرب ناحیۀ رویشی هیرکانی (آستارا) است.مواد و روش‌ها: نمونه‌گیری باران با استفاده از 9 عدد و تاج‌بارش با 18 عدد جمع‌آوری‌کنندۀ پلاستیکی که به‌ترتیب در فضای باز و زیر تاج‌پوشش هر یک از توده‌ها نصب شده بودند، انجام گرفت. pH و EC با استفاده از EC‌متر و pHمتر اندازه‌گیری شد. عناصر غذایی کلسیم و منیزیم با روش تیتراسیون و نیز عناصر پتاسیم و سدیم توسط دستگاه فلیم‌فتومتر در سه رخداد باران در طول فصل تابستان اندازه‌گیری شد. مقایسۀ میانگین‌ها با آزمون‌های ANOVA و LSD در سطح اطمینان 95 درصد انجام گرفت.یافته‌ها: مقدار pH تاج‌بارش توده‌های ممرز در دو رخداد باران 7 و 8/6 و کاج‌ تدا 4/6 و 6/6، با pH باران (6/6 و 1/7) اختلاف معنی‌دار نشان داد.  ECتاج‌بارش توده‌های ممرز و کاج تدا در مقایسه با  ECباران به‌ترتیب 4/126 درصد و 2/113 درصد افزایش یافت. مقدار کلسیم تاج‌بارش تودۀ ممرز در سه رخداد باران به‌ترتیب 24، 6/19 و 5/12 قسمت ‌در میلیون (میانگین: 7/18 قسمت در ‌میلیون) و مقدار کلسیم باران، 6/11، 7/6 و 2/6 (میانگین: 2/8 قسمت در ‌میلیون) اندازه‌گیری شد و این اختلاف در هر سه رخداد معنی‌دار بود. منیزیم کمترین تغییر معنی‌دار را در مقایسه با دیگر عناصر بررسی‌شده نشان داد. پتاسیم تاج‌بارش تودۀ ممرز در باران تیرماه (2/21 قسمت در ‌میلیون) در مقایسه با باران (3/9 قسمت در ‌میلیون)، 9/11 واحد افزایش داشت. مقدار سدیم تاج‌بارش (6/15 قسمت در ‌میلیون) تودۀ دست‌کاشت کاج تدا در رخداد اول با مقدار سدیم باران (3/9 قسمت در ‌میلیون) اختلاف معنی‌داری نشان داد.نتیجه‌گیری: پس از برخورد باران با تودۀ طبیعی ممرز، در 85 تا 90 درصد نمونه‌های تاج‌بارش، عناصر غذایی و نیز اسیدیته و هدایت الکتریکی، تغییر معنی‌دار (در مقایسه با باران) مشاهده شد. در‌حالی که این درصد برای تودۀ دست‌کاشت کاج‌ تدا 70 تا 75 درصد بود. جایگزینی کاج‌ تدا با ممرز، به تغییر در 55 درصد نمونه‌های تاج‌بارش از حیث عناصر غذایی، اسیدیته و هدایت الکتریکی منجر شد. آگاهی از تغییر مقدار ورودی عناصر غذایی از طریق تاج‌بارش در انتخاب گونۀ مناسب برای جنگلکاری‌ها ضروری است، زیرا کاشت گونه‌های جدید در یک منطقه، افزون‌بر تغییر در کمیت باران رسیده به کف جنگل، کیفیت آب باران را نیز تغییر می‌دهد.