بررسی نگرش جنگلنشینان دربارۀ مدیریت حفظ و صیانت از منابع طبیعی استان گیلان
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
2 دانشیار، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
3 استاد گروه جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعهسرا، ایران
4 دانشآموختۀ دکتری جنگلداری، کارشناس ادارۀ کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان گیلان، رشت، ایران
doi
10.22034/ijf.2024.408397.1938چکیده
مقدمه: هدف این پژوهش بررسی نگرش روستاییان جنگلنشین به مدیریت جنگل، رضایت آنها از نحوۀ ادارۀ جنگلها و میزان مشارکت مردم در ادارۀ جنگلها و مدیریت منابع طبیعی است.مواد و روشها: جامعۀ آماری تحقیق با استفاده از روش پیمایشی دلفی از بین دهیاران روستاهای حاشیۀ جنگلها به تعداد 50 نفر بهصورت تصادفی انتخاب شد. پرسشنامه مشتمل بر نه محور اصلی مدیریت منابع طبیعی و 59 شاخص اجرایی بود. اعتبار یا روایی گویهها از طریق رابطۀ لاوشه و اعتماد گزینههای تحقیق از آزمون آلفای کرونباخ تأیید شد. برای هر شاخص، حاصلضرب میانگین اهمیت براساس مقیاس لیکرت پنج درجه در وزن نرمالایز شاخص محاسبه شد.یافتهها: نتیجۀ آزمون آماری کروسکال والیس نشان داد که بین چهار گروه انتخابی اختلاف معنیداری از نظر شاخصهای اجرایی ادارۀ جنگلها و مدیریت منابع طبیعی وجود ندارد. طبق نتایج تحقیق، میزان رضایت خبرگان محلی از نحوۀ کارکرد فعالیتهای محوری دستگاه متولی منابع طبیعی در استان گیلان در مجموع ضعیف اعلام شد. محورهای حفاظت و صیانت، آموزش، مشارکت مردم برای اداره و حفاظت جنگل دارای بیشترین اثرگذاری و ارزش هستند. در بهرهبرداری، بیشترین ارزش به فعالیتهای زراعت چوب، بهرهبرداری محلی و ظرفیت گردشگری داده شد. شاخصهای حفاظت و صیانت جنگل در راستای مدیریت، مهمترین عوامل تخریب جنگلها ارزشگذاری شد. رضایت از همۀ شاخصهای احیا و بازسازی جنگلهای مخروبه (پنج شاخص) در درجۀ ضعیف قرار داشت. از نظر اثرگذاری معیار محور تقویت فرهنگ منابع طبیعی، ترویج مشارکت مردم برای ادارۀ جنگلها، شاخصهای مشارکت مردم در اطفای حریق، فعالیت سازمانهای مردمنهاد برای حفاظت و نگهداری منابع طبیعی و مشارکت مردم در حفاظت جنگل از طریق گزارش موارد تخریب منابع طبیعی و رسیدگی به همۀ گزارشهای مردمی بهترتیب در رتبههای اول تا سوم قرار گرفتند.نتیجهگیری: نگرش رهبران محلی جنگلنشین به عملکرد ادارۀ جنگلها و مدیریت منابع طبیعی نشاندهندۀ رضایت متوسط تا کم است که باید با افزایش مشارکت جوامع محلی، تأثیرپذیری مثبت پروژهها بر معیشت جنگلنشینان و تقویت اقدامات اجرایی لازم در زمینۀ حفاظت، احیا، بازسازی و بهرهبرداری اصولی بهبود یابد.
