ارائه الگوی ارزیابی و بهبود عملکرد مناطق آزاد تجاری با رویکرد بیبلیومتریک

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مدیریت ، دانشکده اقتصاد ومدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22034/jiba.2025.66488.2332
چکیده

موفقیت مناطق آزاد به ارزیابی منظم و مستمر اجزا و نیز هماهنگی میان این عناصر بستگی دارد. مطالعه حاضر با هدف آشکارسازی اجزا و عناصر مناطق آزاد و ارائه چارچوبی برای ارزیابی و بهبود عملکرد این مناطق انجام شده است. روش انجام پژوهش توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر اسناد کتابخانه‌ای است. داده‌های مورد نیاز از پایگاه استنادی اسکوپوس و همچنین گزارش‌های سازمان‌های بین‌المللی در بازه زمانی سال‌های 2000 تا 2025 استخراج شده است. تحلیل هم‌رخدادی واژگان به‌منظور شناسایی خوشه‌های اصلی و اجزای مناطق آزاد و نیز ارائه نتایج گرافیکی داده‌های بیبلیومتریک با استفاده از نرم‌افزار VOSviewer انجام شده است. با بررسی و مرور نظام‌مند ادبیات پژوهش، اجزای مناطق آزاد در قالب سه عنصر «چارچوب قانونی»، «مشوق‌ها» و «زیرساخت‌ها» شناسایی و مدل پژوهش ارائه شده است. تعامل میان این مؤلفه‌ها برای موفقیت مناطق آزاد بسیار حائز اهمیت است و لازم است از یکپارچگی و تعادل میان تمامی اجزا اطمینان حاصل شود. این مقاله چارچوب و ساختاری را تبیین می‌کند که با هدف پشتیبانی عملی و تقویت درک نظری سیاست‌گذاران و مدیران مناطق آزاد ارائه شده است. همچنین، با شناسایی و معرفی اجزای تشکیل‌دهنده مناطق آزاد، امکان ارزیابی امکان‌سنجی این مناطق در کشور و نیز انجام ارزیابی‌های منظم و بهبود عملکرد آن‌ها فراهم می‌شود.